بام : بامداد و قرض و وام و تار گنده ساز و اسب بلند و بالا و لون و رنگ و قلعه اى است در ماوراءالنهر]در آسياى مركزى [و سقف و پوشش خانه و يا طرف بيرونى آن و يا جانب اندرونى آن و به تركى، ادات مبالغه است، بام بياض يعنى ابيض و سفيدتر (لمؤلفه)

بام چشم : پلك آن .

بامْ خانه : چاپارخانه.

بامِ رواق بديع : عرش و كرسى.

بامْ زد : كوس و نقاره.

بامِ زمانه : آسمان اوّل.

بام گردانر غلتيان.

بامِ گشاده بلند يا رفيع : عرش و كرسى.

بامْ گُلان : به معنى بام گردان[ر.م] است.

بامِ مسيح : آسمان چهارم.

بامِ واپسين : وقت سَحَر.

بامِ نهم : عرش.

بامِ وسيع : عرش.

بامْبُو : به فرانسه، خيزران است.

بامداد; بامدادان : وقت صبح و سحرگاه.

بامِره : (چو باكره) نردبان.

بامس : (چو ناخن و مادر) كسى كه در وطن، عاجز و پايبند شده و با عُسرت بگذراند و شخصى كه در غير وطنِ خود ستوهيده و دلتنگ شده و به كوچيدن از آنجا قادر نباشد.

بامشاد : مطربى بوده كه مانند باربد]نوازنده دربار خسروپرويز [نظير نداشت.

بامون : هيز و مُخَنّث و مفعول.

بامه : ريش بزرگ دراز و مردم درازريش.

بامى : لقب شهر بلخ[در افغانستان].

باميا: در جهان نما[ر.ض] گفته كه شهرى است محكم و زيبا از ولايت هرات كه در آن دو شكل بزرگ به صورت آدمى تراشيده: يكى نقشه مردى است، به خوبى، فرد و ديگرى تصوير زنى است كه طفلى شيرين اطوار در كنار دارد.

باميان : شهرى است بزرگ به مسافت ٨٠ كيلومتر از كابل و مابين آن و بلخ]در افغانستان [و غزنين]در افغانستان [واقع و به نوشته بعضى جغرافيين، ضحّاك تازى]از شخصيت هاى پليد شاهنامه [احداثش كرده و در عهد ملوك غور]در قرن٦و ٧ه: [به غايت جسيم و معمور و در هنگام محاصره آن، جغتاى، پسر چنگيزخان، مقتول]شد [و ازاين رو چنگيزخان هم تخريبش نموده و اهالى اش را قتل عامّ نمود. بالجمله اين شهر در ميان كوهى است كه در ميان آن مغاره هاى صُنعى بسيار و چند صورت ديگر به صورت انسان تراشيده اند; مِنْ جمله دو صورت بزرگ از سنگ تراشيده و برجسته و از كوه برآورده كه عرضشان ١٦ ذرع و ارتفاعشان ٦٠ يا ٨٠ ذرع و به مساحت ديگر ٥٢ گز و مؤنّث و مذكّر و جميع اعضاى آنها ظاهر، و مذكّر به «صلصال» و «سُرخ بُت» و «سرخ بُد» موسوم و عاشق صورت ديگر كه مؤنّث و به «شمامه» و «خِنْگ بت» يا «خِنْگ بُد» مُسمّى بود، و ميان هر دو، تمام مجوّف بوده و از كف هاى پايشان راه است و نردبان پايه ها كرده اند كه به جميع تَجاويف آنها مى توان گشت، حتّى سر انگشت دست و پايشان. و اين دو صورتِ عاشق و معشوق از عجايب صنايع روزگار و به زعم بعضى، لات و منات و به عقيده ديگرى، يَغوث و يَعوق عبارت از اين دو صورت مى باشند[اين آثار اخيراً توسط طالبان تخريب شده است].

بامين : (چو كابين) قصبه اى است از ناحيه بادغيس[در افغانستان].

باميه : به نوشته مخزن[ر.ض] ثَمَر نباتى است در بلاد مصر كه سياه و صُلب به قدر كرشنه و شيرين طعم و با اندك لزوجتى و در غلافى مخمّس شكل و دو طرف آن اندك باريك، و بر آن زغبى]موى ريزه [شبيه به زغب گاوزبان و همچنين بر تمام نبات آن، به قدر درخت خَطمى و اهل مصر آن را در خامى و نرمى، پخته و با گوشت مى خورند و بعد از پخته شدن و صُلب گشتن هم آرد كرده و مى خورند و در بغداد و نواحى آن نيز مى شود و مى خورند.

باميين : (چو تابعين)بامين[ر.م] است.

بان : بام و بانگ و لادن و مشگ بيد و نام درختى است كه ميوه آن را «تخم غاليه» گويند و روغنى خوش بوى از آن گيرند و رجوع به «كشته» هم نمايند و در حال تركيب از