قامــوس المعـــارف
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص

قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٢٢٧

اردكان : (با كاف پارسى بر وزن پهلَوان) اردجان[ر.م]و (بر وزن مشركان) رجوع به «جشن» نمايند و (با كاف عربى بر وزن پهلَوان) نام دو موضع است: يكى در يزد كه جايى است خوب و منقل آهنى آن مرغوب است و ديگرى در شيراز كه جايى است بهجت انباز و محتوى بر هزار باب خانه و آبوهوايش سازگار و همه چيزش ارزان و فراوان است.

اردگان --->اردكان.

اردلان :(چو پهلَوان) نام طايفه اى است از طوايف اكراد كه از جمله خاندان هاى بزرگ مى باشد.

اَردَم : آذرگون[ر.م]و كار و هنر خوب و سوره هاى بزرگ زند و پازند و يا هريك از سوره هاى آن.

اردمى : جانورى است نامعلوم.

اردن : يا ارذن; (چو كردن و بردن) كفگير و ترشى پالا]آبكش; غربال[و شهرى است بزرگ از نواحى شام كه مسكن يعقوب(عليه السلام)در دوازده فرسخى آن و مدفن آن حضرت و چاه يوسف(عليه السلام) هم در آن و آبوهوايش سالم و تمامى بلادش از اقليم سيّم مى باشند و هم نام دو نهر معروف مى باشد كه يكى بزرگ و به وادى الشّريعة نيز موسوم و در نزديكى دمشق، و به نوشته بعضى مريم، عيسى(عليه السلام) را در همين نهر شسته و خود آن حضرت بعد از تبليغ رسالت به دلالت حضرت يحيى(عليه السلام)در آنجا غسل نمود و اين نهر به درياچه طبريّه[ر.م]مى ريزد، و يكى ديگر كوچك كه از همان درياچه منفصل و به طرف جنوب جارى و دهات بسيارى از آن مشروب و به درياچه متعفّنى در طرف غربى مى ريزد و رجوع به «اطلس» هم شود.

اُردو : اوردو[ر.م].

اُردوخان --->ترك.

اردوال : (چو مردمان) شهرى است كوچك مابين واسط]شهرى در عراق[ و خوزستان.

اَردَوان : يا ارتابان; مخفّف اگردوان و ولايتى است وسيع و پادشاهى بوده از نسل گشتاسب]پنجمين پادشاه كيانى [و هم به نوشته ناسخ التّواريخ[ر.ض]، سه تن از طبقه اشكانيان بدين اسم مسمّى بوده اند كه در «اشكانيان» نگارش خواهد يافت و به نوشته احمد رفعت عثمانى[ر.ض]، چهار يا پنج تن از ايشان بدين اسم موسوم بوده اند و بالجمله اردوان آخر كه اردوان سيّم و يا چهارم و يا پنجم مى باشد به نوشته ناسخ[ر.ض]، در ١٤٥ هبوطى و به نوشته احمد رفعت[ر.ض]، در ٢٣٠ ميلادى مغلوب ساسانيان بوده و اساس دولت اشكانيان منهدم گرديد.

اُردوباد : مخفّف اوردوباد.

اردوله : (چو منصوره) آش آرد ميده.

ارده : (چو پرده) رَهشه[ر.م] و به تركى، قلم آهنى است از براى حفر.

اردهان; اردهن :(چو پهلَوان و كرگدن) قلعه محكمى است از مضافات رى و در سه منزلى وى.

اُِردى : منسوب به ارد[ر.م]و مخفّف ارديبهشت.

اُردى بهشت; اُردى بهشتگان : آتش و نام ماه دويّم از ماه هايى كه در «تاريخ جلالى» و «تاريخ فرس» مذكور خواهد شد و هم ملكى است موكّل بر محافظت كوه ها و تدبير امور و مصالح ماه ارديبهشت و روز آن كه بنا بر قاعده مذكوره در «آبان» روز جشن پارسيان است و معنى تركيبى آن «مانند بهشت» است كه چون اين ماه، وسط فصل بهار و شكوفه و رياحين در حدّ اعتدال است، بدين اسم اختصاص يافته و ماه ارديبهشت تاريخ جلالى را به جلالى مقيّد ساخته و تاريخ فرس را به قديم مقيّد سازند كه اوّلى مطابق اوّل ثور]ارديبهشت[ و دويّمى موافق ٢١ سنبله]برابر شهريور [مى باشد.

ارديش : (چو بدكيش) شهرى است بزرگ از ارمنيّه كه سابقاً پايتخت ملوك سامان بوده.

ارذن : بر وزن و معنى اردن.

ارذه : (چو هرزه) زِفت رومى[ر.م].

ارز : (چو شتر) به عربى، غلّه برنج و (چو فرض) قدر و مرتبه و ارزش و قيمت و درخت انار و سرو و صنوبر و هم شهرى است كوچك در اوّل جبال طبرستان از نواحى ديلم]گيلان [كه قلعه آن در نهايت استحكام و در تمامى كره بى نظير و به باغات كثيره و طواحين]آسياب ها[ دايره، مشتمل و آبش زايد بر مقدار حاجت مى باشد.