باغچه سراى : شهرى است از ملك قِريم[شبه جزيره كريمه در اكراين كه سابقاً مقرّ حكومت خانان آن ملك و در وسط شهر سراى ايشان موجود و متضمن مساجد و جوامع و مدارس عديده و هر سال در ١٥ آغستوسر.م]، جمعيّتى به نام حضرت مريم در سمت شرقى شهر مهيّا بوده و از اطراف به زيارتشان مى آيند. و اين شهر مدّت ها در تصرّف ملوك روم بوده و اكنون از صد سال متجاوز است كه به تصرّف دولت روسيّه گذشته.

باغر; باغره : (چو مادر و بامزه و باغچه) ورم و آماس و زحمتى كه به سبب آن، زحمت ديگر پيدا شده و گرهى كه در اعضا به سبب دردمندى يا جراحت يا دُمّل به هم رسيده و درد نكند و به زبان ولايت ما «گِرمان» گويند.

باغل : بر وزن و معنى آغل و آب نيم گرم.

باغلاوا ---> تفشره.

باغنج : (چو نارنج و پابند) باغج[ر.م] است.

باغند : (چو پابند) پنبه زده.

باغندن; باغنديدن : (چو پابستن) گلوله كردن پنبه گُلوج از براى رشتن.

باغوچه : پروانه.

باغوش : باغوشيدن[ر.م] و امر و فاعل از آن.

باغوشيدن : غوطه زدن و سر به آب بردن و چيزى را به آب فروبردن.

بافتن : (ر. ف)

بافدم : (چو كارْگر و باسخن) انجام و عواقب كارها.

بافق : (ل) ناحيه اى است از يزد كه جاى محكم و هواى گرمى دارد.

بافْكار : مركّب از «باف» و «كار» و به معنى جولاهه و بافنده است.

بافيدن : بافتن است.

باقتَر; باقتَرَه; باقتَريان; باقتَريانه : باختر و باختريانه[ر.م].

باقر : (ر) به تركى، نحاس[مس] و مس و به عربى، لقب حضرت محمّد ابن على ابن الحسين ابن على ابن ابى طالب : سلامُ الله عليهم أجمعين : كه پنجمين ائمّه اثنى عشر و ازآن رو كه غالب علوم از آن نُخبه بشر، مشهور و منتشر گرديده، بدين لقب مُلقّب مى بود، كه به قاعده نحو عربى مشتق از «بَقْر» به معنى شَقّْ و فتح و نشر و توسيع در علم است. چند نفر ديگر از مشاهير و شعرا هم بدين اسم مسمّى بوده اند كه شرح حالاتشان خروج از وضع كتاب است.

باقِعه : به عربى، زمين خالى و سختى زمانه را گويند.

باقِل : (ل) قصبه اى است در افريقاى غربى و نام شخصى است كه بين العرب به حماقت مشهور و ضرب المثل است.

باقِلا : (ر) ميوه و غلّه اى است معروف كه «كوسك» هم گويند و رجوع به «گرگر» نمايند.

باقلاى شامى : باقلاى مصرى[ر.م] است.

باقلاى قبطى : باقلاى نبطى[ر.م] است.

باقلاى مصرى : ترمسْ[ر.م] است.

باقلاى نبطى : به نوشته تحفه[ر.ض] و مخزن[ر.ض، نوع ريزه باقلاى معروف است، به قدر ترمس و سياه رنگ، مَنْبَتمحل روييدن] آن آب هاى ايستاده و بيخ آن سطبر مانند بيخ نى و برگ آن بزرگ تر از برگ باقلاى بستانى و گل آن سرخ و به قدر گل سُرخ.