ايّل : (چو شدّت) گاو كوهى و گوسپند كوهى و(چو فيل) به سريانى، نام خداى تعالى و به تركى، سال و مطيع و فرمان بردار وسفارش و پيام و غريب و بى كس و ديار و مملكت و ايالت و ولايت و هيل[ر.م] و قاقله[ر.م]و قوم وقبيله و گروه و عشيره.

ايلا : (چو بينا) پهلوانى بوده تورانى.

ايلات : جمع ايل است به قاعده عربى.

ايلاق : (چو بيمار) يايلاق[ر.م]و(چو قيماق) نام درختى است و هم شهرى است در كنار رود سيحون]در ماوراءالنهر[ كه مقرّ حكومت ختا]نواحى شمال و شمال غربى چين[ و اُيغور]قومى در آسياى مركزى و غرب چين[ است و در آن كوهى است كه اعظم جبالِ آن ديار است و در آن كوه سنگى است كه مثل آتش مى سوزد امّا از بخار آن اكثر حيوانات بميرند و به نوشته تاريخ بحيره[ر.ض]، ايلاق نام ولايتى هم هست از افريقيّه.

ايلان : نام تركى مار است.

ايلان ئيل : سال ششم از دور اثنى عشرى تركان و رجوع به «دور» نمايند.

ايلاوُس : نامِ سيزدهمينِ كلدانيان]در بين النهرين در قرن ٨ تا ٦ق.م[ كه بعد از فوتِ انيوس[ر.م]در ٣٨٩٨ هبوطى جلوس كرده و بابل]در عراق [ونينوا]در عراق[ را فروگرفته و به روش پدران خود به بت پرستى آغازيده و پس از ١٥ سال پسرش، الحلوس[ر.م]، را خليفه كرده و بدرود جهان گفت و با ضحّاك تازى]از شخصيّت هاى پليد شاهنامه [معاصر بوده و رجوع به «قولنج» هم نمايند.

ايلاول : (چو شيدادل) نام كوهى است.

ايلچى : به تركى و مغولى، قاصد و سفير و پيام بر است.

ايلخان : عنوان سلاطين مغول و نام مخصوص نهمين ملوك مغولى پسر تنگيزخان[ر.م] و شرح اجمالى حالش در «ترك» مذكور است و هم عنوان و لقبى است كه از طرف منكوقاآن، شاه مغولستان]در قرن ٧ه:.[، به برادرش هلاكوخان، شاه ايران، عنايت شده و ازاين رو دولت هلاكوخانى را دولت ايلخانى نام كرده و سلاله وى را ايلخانيان وملوك ايلخانيّه گويند كه از جيحون]رودى در آسياى مركزى[ تا مصر و آناطولى]آسياى صغير[ حوزه سلطنت را توسعه داده و تبريز را پايتخت كرده و از ٦٥٥ ]هجرى [تا ٧٣٦ هجرى ٩ تن از ايشان، موافق لوحه ذيل حكمران بوده اند:

١.هلاكوخان ٧ سال

٢. ابقاخان ابن هلاكو ١٨سال

٣. سلطان احمد ابن هلاكو ٢سال

٤. ارغون خان ابن ابقاخان ٨سال