آتشْ گاه; آتش گده : معبد مجوسان و آتش پرستان كه در آنجا آتش افروخته و پرستش نمايند و عجمان و پارسيان قديم هفت آتشگده بنا نهاده و هريكى را به يكى از سيّارات سبعه منسوب داشته و بخورى متعلّق به همان سيّاره مى سوزانيده اند:

١. آذرمهر.

٢. آذرنوش.

٣. آذربهرام.

٤. آذرآيين.

٥. آذرخرداد يا آذرخُرين: كه به نام بانى خود كه يكى از موبدان و دانشمندان است موسوم گرديده و به زعم بعضى از پارسيان، نام مَلَكى است مأمور به محافظت آتشگده ها.

٦. آذر برزين: كه در «برزين» مذكور است.

٧. آذر زردشت: كه به نوشته بعضى، آن را خود زردشت در نوبهار]نام بتخانه اى بوده[ بلخ باميان]در افغانستان[ بنا كرده.

آتش گده بهرام : آذر بهرام و برج حَمَل كه خانه مريخ است.

آتشْ گيره : ماشه و چيزى كه آتش را بدان توان برداشت و هرآنچه آتش را بهواسطه آن افروزند و خرقه كهنه و رُكوى]پارچه كهنه [سوخته و چوب پوسيده و مانند آنها كه بيشتر بر روى سنگ چخماق گذاشته و چخماق را بر آن زنند تا آتش حاصل گردد و بعد از آتش گرفتن خاموش نگردد و اهالى ما «قاو» گويند.

آتشْ لباس : مردم سرخ پوش.

آتشِ مجسّم : اسلحه جنگ، خصوصاً شمشير.

آتشْ نثار : مردم غم زده و گريان .

آتشْ نشاندن : اسكات قهر و غضب و فتنه.

آتشوآب : شمشير و امثال آن و پياله بلورى پر از شراب.

آتشِ هفت مِجمَره : سبعه سيّاره.

آتشِ هندى : تيغ هندى.

آتشك : (چو باخبر) رعدوبرق و آتشيزه[ر.م]و هم رجوع به «جمره» نمايند.

آتشيان : (به كسر شين) اهل جهنّم و (به سكون آن) زبانيه و شعله جهنّم.

آتشيزه : (چو باسليقه) كرم شب تاب.

آتشين : گرم و حارّ و تند مزاج. و ساير تركيبات اين كلمه مانند تركيبات آتش است.

آتشينْ آب : آب آتش زده[ر.م].