برجند : (چو دلبند) قصبه اى است شهرمانند، از توابع خراسان كه دارالملك[مركز قهستانناحيه اى در جنوب خراسان و نزديك به دشت بياض، آبش خوش گوار و هوايش سازگار و مردمانش شيعه و حكومتش از عرب، و نمد برجندى مشهور استبرجند همان بيرجند است].

برجيس : (چو ادريس) يكى از نام هاى ستاره مشترى است.

برچاف : (چو گلزار) جلبان[ر.م].

برچخ : (چو برزخ) زوبين[ر.م].

برچم : پرچم.

برخ : (چو چرخ) برق و ماهى و شبنم و سرشگ آتش و جزو و جزئى و بعضى و پاره و تالاب و بركه و حصّه و بهره.

بَرخاج : بادريسه[ر.م].

بَرخان : صدا و آواز و ولايتى است از فارس.

برخچ; برخش : (چو پلنگ و مخرج) زشت و زبون و نازيبا و پشتِ اسب و كفل و ساغرىِ بهايم و پاره[رشوه] و رشوت.

بَرخُشان : (چو بدگمان) يكى از قراء ماوراءالنهر]در آسياى مركزى [است.

برخفچ : (چو بدمست) فرنجك[ر.م] و درشت و ستيزه كار.

برخوابه; برخور; برخوردار : هر سه مكرّر و به تركيبات «بر» رجوع نمايند.

بَرخوز : هميان و انبان.

بَرخه : برخ[ر.م].

برخى : برخ[ر.م] و برخيدن[ر.م] و فدا و قربانى و حصّه و بهره و آنچه در عوض چيزى به كسى دهند.

برخيدن : درنگيدن و فدا و قربانى بودن و نمودن.

برد : (چو شكم) امر به دور شدن از راه و (چو فرد) سنگ
و به عربى، سرما و (چو عرب) به عربى، ژاله و تگرگ و
(چو تند) لغز و چيستان و معمّا و ماضى بردن و چادر و لباس و قماشى است مخصوص يمن و بردِ يمانى مشهور است و هم، نامِ پدر حضرت ادريس(عليه السلام) و پسر مهلائيل، كه به موجب بعضى تواريخ، تصوير صور مردگان در عبادت خانه ها در عصر او ظهور يافته و بت پرستى، از نتايج همين اصول منحوسه گرديد.

برد العجوز ر ايّام عجوز

بردابرد : (چو تنهاگرد) امر به دور شدن از راه.

بردادن : سردادن و رها كردن (مكرّر است).

برداشتن : حمل كردن.

برداغ[١] : گياه اسپرك[ر.م].

برداق : كوزه تنگ و قدح.

بَردال : بر وزن و معنى پرگار.

بَردان : شيره گياهى است گنده و بدبوى.

بردبار : (چو تندكار) باركش و جفاكش و صبر و تحمّل كننده و حليم و با وقار.

بَرْدْبَرد : بردابرد[ر.م] است.

بَردَر : مخفّف برادر.

بردسير : در مقابل گرمسير، جايى را گويند كه هوايش سرد باشد و هم بلوكى است در كرمان كه به دو قطعه محتوى مى باشد: يكى در كوهستان و ديگرى در دشت و صحرا واقع، و اطرافش واسع.

بردع; بردعه : (چو مجمع و مسخره) ارّان]در جمهورى آذربايجان [و يا شهرى بوده دارالملكِ]پايتخت; مركز [آذربايجان، و يا خود گنجه[در جمهورى آذربايجان و يا خود شهر قره باغناحيه اى خودمختار در جنوب غربى جمهورى آذربايجان، و يا شهرى است ديگر، مابين گنجهدر جمهورى آذربايجان و قره باغ، آبادكرده نوشابهملكه بردع]، و به هر حال در اصل، بردم بوده و اسكندر آن را بردع نام نهاد و بعضى گفته كه بردعه معرّبِ برده دار است، كه به فارسى محلّ نگاهداشتن اسرا است،

::::::::::::::::::::::::::::::::::

١. ضبط لغت نامه دهخدا: برداع .