اوَيس : (چو كمَيل) به عربى، گرگ و از كبار تابعين و اولياءالله كه پسر عامر بوده و در قريه قَرَن به شترچرايى اشتغال داشته و بدون ارشاد كسى، به مجرّد الهام و تأييد الهى، محبّت فوق العاده درباره حضرت رسالت حاصل كرده و دين مبين اسلام را قبول نمود، و ازاين رو كسانى را كه بدون دليل و واسطه، دينِ حقّ را يافته اند هم اُويسى گويند و اين بزرگوار در ١٧ شوّال ٣٧ هجرى در غزوه صفّين در محضر حضرت اميرالمؤمنين(عليه السلام) به درجه رفيعه شهادت فايز گرديد و رجوع به «ايلكانيان»]شود[.

اويسى راويس.

اويش : (چو كشيش) واقع و حقيقت و ماهيّت و سعتر[ر.م].

اويشم; اويشن : (چو دويدن) سعتر[ر.م]و در «اويشم دراز»، رجوع به «حاشا» نمايند.

اويغور : نام دو نفر از حكم داران روسيّه و هم مملكت وسيعى است در سمت شرقى تركستان]نواحى ترك نشين شمال غربى چين و آسياى مركزى[، مشتمل بر بلاد فراوان، همگى از اقليم ششم و ازاين رو هوايش بسيار سرد و به ملك ختا]ناحيه اى در شمال و شمال غربى چين [نزديك و مردمانش ترك و اغلب بت پرست مى باشند و به نوشته احمد رفعت[ر.ض]، قبيله بزرگى است از قبايل تاتار و تركستان شرقى]شمال غربى چين [كه خطّ و ادبيّات مخصوص دارند و هم در «اَوَا» گويد: آوار يا آبار، نام قبيله بزرگى است از اهالى قديمى تركستان كه به نام توپا معروف بوده اند، و اين قبيله چند سال قبل جرمانيا]آلمان[ و ايتاليا را مسخّر نموده و استانبول را تهديد كرده ودر ٧٩٦ ميلادى : مطابق ١٨٠ هجرى : به جهتِ عدمِ مقاومت، به شارلمان، امپراطور فرانسه، تسليم شده و اخيراً با فرقه اسلاو مختلط گرديده و يك شعبه هم از ايشان در حوالى داغستان توطّن نموده و اسلام را قبول كرده و اليوم در سمت شمالى قفقازيه سكنى داشته و عدّه ايشان خيلى كم و نام كنونى ايشان اوزمى آوار است. پس گويد: مظنون آن است كه تركان اويغور : كه جوجان نيز گويند : عبارت از همين قبيله باشند.

اُويلِت ---> خشخاش.(سه)

اويماق : حفر و كندن و اقتدا و مطابقت و امتثال و متابعت و فرقه و يك شعبه از قبيله است.

اويناش :[١]

اويه : (چو روزه) به مغولى، كاشانه است.

آيين سى ام

(در حرف الف باهاى هوّز)