قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٢٩
على الرّسم، الأكثر فالأكثر، به عبارة اخرى، تسهيلا للأمر، بعينها، عربيّا كان ام غيره، ايّدك اللّه، فهو المراد، خير الكلام ما قلّ و دلّ.
ــ ذكر شواهد از كتب نظم و نثر كه فهرست آن ها را در پايان كتاب آورده ايم.
ــ استفاده از علائم تثنيه و جمع عربى: ص٥٥ الفين به جاى دو الف، ص٧٧ علامتين به جاى دو علامت، ص١٢٢ نمايشات به جاى نمايش ها.
ــ ساخت مصدر جعلى و به كار بردن صيغه هاى مختلف آن ها، مانند تركيده(ترك كرده)، بجمعند(جمع كنند)، حذفيده(حذف كرده)، وصليده(وصل كرده)، بحذفند(حذف كنند)، مى تصديقد(تصديق مى كند)، ادغاميده(ادغام كرده)، پناهيده(پناه برده)، بياگاهاند(آگاه كند).
ــ به كارگيرى واژگان دساتيرى: آرش، اپرخيده، تيمسار، زندش، شايش، كيو، نمار (براى آشنايى با كتاب دساتير رجوع شود به مقاله ابراهيم پورداود در مقدّمه لغتنامه دهخدا).
ــ استفاده از شكل قديم ماضى استمرارى: گفتندى(مى گفتند)، كردندى(مى كردند).
ــ استفاده از زبان آذرى در ص٩٣ در توضيح «اضافه».
ــ تطابق صفت و مصوف از نظر مونّث و مذكّر بودن: حروف متجانسه، قاعده شايعه، ادوات عليحده راجعه، تقسيمات مذكوره، مطالب مشروحه، علامات معموله، شيوه مرضيّه.
ــ ساخت جمع الجمع: عوارضات، حروفات.
يكى از ويژگى هاى برجسته اين كتاب، استفاده از جدول هاى مختلف است كه در صفحات ٦١، ٦٢، ٦٦ و... قابل مشاهده است.
نحوه محاسبه با انگشتان دست تا ده هزار(ص١٣٧)، تفاوت حروف شمسى و قمرى با توجّه به موقعيت ستارگان در برابر خورشيد و ماه(ص٤٠) و همچنين سير حركت گذارى (= اعراب) بر روى حروف در طول تاريخ زبان فارسى(ص٤٠) از ديگر نكات جالب در اين كتاب است.
در تصحيح اين كتاب، فقط تصويرى از نسخه كه در كتابخانه موسّسه مطالعات اسلامى دانشگاه تهران ـ دانشگاه مك گيل در دسترس بود، استفاده شد و به علّت فرصت كم، امكان دستيابى به اصل نسخه يا تصويرى واضح تر و كامل تر نبود، بنا بر اين فقط تغييرات و اصلاحات زير در نسخه صورت گرفت و تعليقات و توضيحات بيشتر به زمان ديگرى موكول شد.
تبديلاتى كه در كلّ كتاب صورت گرفته، عبارت است از:
|
باالجمله |
ر |
بالجمله |
|
باالمرّه |
ر |
بالمرّه |
|
پزشگ |
ر |
پزشك |
|
جهة |
ر |
جهت |
|
حركه |
ر |
حركت |