قامــوس المعـــارف
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص

قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٢٨٧

حبشه]اتيوپى [و سبا و صنعا و زبيد]در يمن[ و عدن و اكثر بلاد يمن و پاره اى بلاد جنوبى سند و هند از همين اقليمند.

و مبدأ اقليم دويّم : كه آخر اقليم اوّل و منسوب به مشترى و آبوهوايش نسبت به اقليم اوّل معتدل و مردمانش مابين سياهى و گندم گونى و به هفده يا بيستوهفت كوه بلند و بيستوهفت يا سى نهر بزرگ مشتمل بوده و متضمّن به سيصدوشصت شهر و چندين هزار قصبه مى باشد : آنجا باشد كه عرضش ٢٠ درجه و ٢٧ دقيقه بوده و اطول ايّامش ١٣ ساعت و ١٥ دقيقه باشد و مكّه و مدينه و بعضى بلاد افريقيا و جزيرة العرب و بحرين و طايف و پاره اى بلاد بربر و معظم بلاد هند و سند داخل همين اقليم مى باشند.

و مبدأ اقليم سيّم : كه آخر اقليم دويّم و به مرّيخ منسوب و عموم مردمانش گندم گون و به بيستودو نهر و سىوسه يا سىوشش كوه بلند مشتمل و به سيصدوشصتونه شهر و سه هزار قصبه محتوى است : آنجا باشد كه عرضش ٢٧ درجه و نيم بوده و اطول ايّامش ١٣ ساعت و ٤٥ دقيقه باشد و مصر و دمياط]در مصر [و مدين و بيت المقدّس و عسكر]در خوزستان[ و اهواز و يزد و كرمان و زابل و مولتان]در پاكستان [و خبيص]در كرمان[ و سجستان]سيستان[ و فارس و اصفهان و مداين و بغداد و دمشق و كوفه و واسط]در عراق [و بصره و پاره اى بلاد طنجه]در مراكش[ و بربر و افريقيّه و طرابلس غرب و اسكندريّه هم از جمله بلاد مشهوره همين اقليمند.

و مبدأ اقليم چهارم : كه آخر اقليم سيّم و به آفتاب منسوب و به بيستوپنج كوه بزرگ و بيستودو نهر سترگ و پانصد شهر و چهارهزار قصبه مشتمل بوده و اكثر اراضى ايران هم جزو همين اقليمند : آنجا باشد كه عرض آن ٣٣ درجه و ٣٧ دقيقه بوده و اطول ايّام آن ١٤ ساعت و ١٥ دقيقه باشد. و ازآن رو كه اين اقليم در وسط معموره واقع بوده و نه در حرارت مفرط مانند اقاليم سابقه و نه در برهوت مفرط مثل اقاليم لاحقه است، هوايش معتدل و فرخنده و آبش سازگار و گوارنده و زمينش حاصلخيز و فرح انگيز و مردمانش مابين سفيدى و گندم گونى و نسبت به اهالى ساير اقاليم، احسن و اجمل و در هوش و زكاوت اتم و اكمل مى باشند. و كرخ و قم و اَلَموت و سرخس و نيشابور و جهات شمالى چين و بعضى بلاد ختا]ناحيه اى در شمال و شمال غربى چين[ و ختن]در شمال غربى چين[ و طوس و طرسوس و سبزوار و بسطام و طرابلس شام و ابهر و سلطانيّه و قزوين و ساوه و اورمى]اروميه[ و مراغه و موصل و سامره و نهاوند و انطاكيه]در تركيه[ و آمل و كاشان و بلخ و بدخشان]در افغانستان[ و جرجان]در جنوب شرقى درياى خزر[ و تهران و اسفراين و شهرستان و فارياب و غرجستان]در افغانستان [و استراباد]گرگان[ و دامغان و ديلم]گيلان[ و سمنان و آمد]دياربكر در تركيه[ و آذربايجان و سهرورد و حُلوان]در كرمانشاه[ و تبريز و زنجان و همدان و كرمانشاهان از جمله بلاد مشهوره همين اقليم رابع مى باشند.

و مبدأ اقليم پنجم : كه آخر اقليم چهارم و مربّى آن زهره و بر دويستويازده شهر و دوهزار قصبه و سى كوه بزرگ و سى يا پانزده نهر عظيم مشتمل است : آنجا باشد كه عرضش ٣٨ درجه و ٥٤ دقيقه بوده و اطول ايّامش ١٤ ساعت و ٤٥ دقيقه باشد. و آقسرا]در تركيه [و قيصريّه]در تركيه[ و سيواس]در تركيه[ و ارضروم]در تركيه[ و ديار ارمينيّه و خوارزم]در ازبكستان[ و بخارا]در ازبكستان[ و شيروان]در خراسان[ و نسف]در ازبكستان [و سمرقند ]در ازبكستان[ و خجند]در تاجيكستان[ و فرغانه]در ازبكستان [و اقصاى بلاد ترك هم از بلاد معروفه همين اقليمند و مردمانش عموماً سفيدرنگ مى باشند.

و مبدأ اقليم ششم : كه خداوند آن عطارد و مردمانش سرخ و سفيد و بر يازده يا بيست و دو كوه و سى يا چهل نهر بزرگ و دويست و چهل شهر و هزار قصبه مشتمل است آنجا باشد كه عرضش ٤٣ درجه و ٢٢ دقيقه بوده و اطول ايّامش ١٥ ساعت و ١٥ دقيقه باشد. و اراضى مشهوره اش قسطنطنيّه]استانبول [و بلاد روس و آلمالغ و بيش بالغ]در چين[ و خان بالغ و قراقروم]در مغولستان[ و معظم