قامــوس المعـــارف
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص

قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٢٧٩

از آن اوج قديمى رو به حضيض نموده و آن شرف اوّلى مبدّل به هبوط گرديد.

افسا : (چو صحرا) افساييدن[ر.م] و امر و فاعل از آن.

افسار : اَفسا و به معنى معروف كه چيزى است از چرم و ريسمان و غيره ساخته و بر سر بهايم كنند.

اَفساريدن : افساييدن[ر.م].

افسام : مرغ كُلنگ[ر.م].

اَفسان : اَفسا[ر.م]و افسانه و سنگ فسان[ر.م].

اَفسانه : شهرت يافته و مشهور و سرگذشت و حكايت گذشتگان.

اَفسانيدن : افساييدن[ر.م]و افسانه گفتن.

اَفساى : افساييدن[ر.م] و امر و فاعل از آن.

اَفساييدن : ماليدن و رام كردن و راست نمودن و افسونگرى كردن.

افسر : (ر) تاج.

افسرِ آسمان; افسرِ چرخ; افسرِ دير اعظم : آفتاب.

افسرِ سِگزى : نام سازى است كه نوازند و هم تصنيفى است از تصنيفات باربد]نوازنده دربار خسروپرويز[.

افسر شدن : رئيس بودن و پادشاه شدن.

افسرِ فلك : آفتاب.

اَفسُرانيدن : افسرده كردن.

افسردن : (چو بَدْ دختر)سرد شدن و منجمد شدن و يخ بستن و پژمرده بودن و از چيزى يا كسى دلسرد و روگردان شدن و شكوفه از درخت ريختن و لرزيدن از ترس يا سرما.

افسرده : شكارى و اسم مفعول و ماضى بعيد از افسردن.

افسرده بيان : كسى كه سخنان او خنك و بى مزه و بيهوده باشد.

افسرده پستان : پيره زن و زنى كه هرگز نزاييده و يا از پستانش شير نيامده باشد.

افسرده دل : مردم نامهربان و سخت دل و اندوهگين.

افسنتين : (چو بد تخمين و منزل گير) لغتى است يونانى كه به پارسى «مروه» و به عربى «خَترَق» و به رومى «ابستيون» و به فرانسه «اَبسَنت» و به لاتينى «اَبسَنتيوم» گفته و به لغت مصر، نوع زبون آن را «دسيسه» خوانده و نوع جبلى آن را «ربل» ناميده و به هندى «بحترى» و «شتارو» گويند و در پزشگى نامه[ر.ض]، افسنتين را معرّب آفنثيون يونانى دانسته كه آن هم از دو كلمه يونانى اشتقاق يافته: يكى «آ» كه كلمه نفى است و ديگرى «فنثيون» كه مشتق از«فنثيوس» به معنى حلاوت است. پس گويد كه سه قسم از نباتات را بدين اسم مى نامند:

١. افسنتين متعارفى: كه «افسنتين كبير» نيز گفته و به لاتينى «ارتميز» يا «ابسنتيوم» گويند.

٢. افسنتين بحرى: كه به لاتينى«ابسنتيوم مارتيموم» گويند.

٣. افسنتين رومى: كه «افسنتين صغير» نيز ناميده و به لاتينى «ابسنتيوم پونتيكوم» خوانند و برگ و شاخه هاى گل دار اين اقسام در طب مستعمل و داراى بوى تند و نافذ و طعم آن تلخ و معطّر و اثر آنها در دفع ديدان]كرم ها [محقّق و در حُمَّيات]تب ها [دايره و حبس طَمث]بند آمدن خون ريزى ماهانه[ و سوءهضم جهت هيجان قواى هضمى استعمال مى شوند. و ماده عامله افسنتين، يكى اسانس آن و ديگرى ابسنتين نام دارد كه عبارت از ماده عامله تلخ آن است. و در مخزن الادويه[ر.ض] گويد: افسنتين نباتى است مابين گياه و شجر و شبيه به اُقحُوان و ساق آن بلند و شاخه هاى آن انبوه و پربرگ شبيه به برگ سَعتَر]سوسنبر[ و غبارآلود و گل آن مانند گل بابونه و از آن ريزه تر و متقدّمين، آن را به نام رومى و نبطى و سوسى و خراسانى و طرسوسى به پنج صنف دانسته و بعضى ديگر به نام شرقى و خراسانى و سوسى و طرسوسى و لُكامى كه از كوه لُكام[ر.م] آرند و غير اينها به چندين نوعش كرده و بعضى مطلق افسنتين را از اقسام دَرمَنه دانسته و «دَرمَنه رومى» نامش كرده است.

اَفسوس : (ر) بيراهى كردن و از راه خارج شدن و ظلم و ستم و لاغ و مسخره و دريغ و حسرت و بازى و ظرافت و هم لقب ميرعلىنام از مشاهير ادباى هندوستان كه گلستان شيخ سعدى را ترجمه كرده و كتابى موسوم به آرايش محفل ترتيب داده و در ١٢٢١]هجرى [درگذشت و هم قصبه و يا