اَشجَع : ]ابوالوليد اشجع ابن عمرو السلمى، از شاعران بزرگ قرن ٢ هجرى بود. وى در يمامه متولّد شد و در بصره پرورش يافت و در زمره مدّاحان برامكه ]وزراى ايرانى معروف در عهد عبّاسيان[ قرار گرفت. اشجع در سال ١٩٥ هجرى درگذشت (لغت نامه دهخدا)[.

اشخار : (چو انصار) نوشادُر[ر.م]و زاگ سياه[ر.م].

اشخانه : تير شهاب.

اشخل : (چو احمد و دلبر) شَخل[ر.م].

اشخيره : (چو ترسيده) قليا[ر.م] و اَشخار[ر.م].

اشخيش : مرغكى است خوش آواز.

اشخيل : شَخل[ر.م].

اشراس; اشراش : (چو اسراف) سِريش.

اشراق : به عربى، نورانى بودن و نمودن.

اِشراقيّونررواقيّون.

اشران : شران[ر.م].

اشرف : (ر) علاوه بر معنى عربى معروف]شريف تر; مهتر[، نام يكى از بلاد مازندران به مسافت دويست كيلومتر از شمال شرقى طهران كه ملوك صفويّه عمارات نيكو در آنجا ساخته و كاروان سراى بزرگى از شاه عبّاس باقى مانده و آن شاه والاجاه در تزيين و تعمير آن گوشيده و به مناسبت قرب بحر خزر، كارخانه هاى كشتى سازى ترتيب داده بوده، ليكن «آن مصر مكرمت كه تو ديدى خراب شد» و چندى از شعراى هند و ملوك ايّوبيّه ]حاكمان مصر و شام در قرن ٦ و ٧ ه:.[ و چراكسه[١] هم كه در مصر و مضافات آن حكومت داشته اند ملقّب به اشرف بوده اند و به ذكر اجمالى يكى از ايشان كه به اشرف خر معروف و مشتهر بوده مى پردازيم. به نوشته تاريخ بحيره[ر.ض]، هزار قطار شتر جواهر و نقره آلات او را مى كشيده و چهارهزار قطار شتر هم خزاين او را نقل مى نموده و بس كه از زر محظوظ بود، سكّه اشرفى را به نام وى منسوب داشتند و پس از آنكه ظلم او در تبريز از حد گذشت، هريك از اكابر به طرفى گريخته، از آن جمله قاضى محيى الدين بردعى هم در شهر سراى به خدمت جانى بيگ خان : كه ملاّسعد تفتازانى]متكلّم، فقيه، اديب و مفسّر در قرن٨ ه:.[ كتاب مطوّل معروف را به نام وى ساخته : التجا جسته و بعد از تظلّمات بسيار جانى بيگ خان هم دفع اشرف خر را متعهّد بوده و با لشگرى گران رو به طرف آذربايجان نموده، عاقبت آن جواهر و خزاين را متصرّف و خود اشرف خر را با وضعى بدتر كشتند، چنانچه او را به دست محيى الدين دادند كه هرچه خواهد بكند. قاضى نيز او را به دست اخلافش داده و به خوارى تمام وى را كشتند و با سرش گوى بازى كردند.

«ديدى كه چه كرد اشرف خر *** او مظلمه برد و ديگرى زر».

اشرف البلاد --->قندهار.

اشرفِ خرراشرف.

اَشرَفى : تخلّص يكى از شعراى سمرقند]در ازبكستان[و به «تومان» و «اشرف» هم رجوع نمايند.

اَشرَفيّه : طايفه اى است از تركمان كه در اواسط قرن هفتم هجرى در نواحى سوريّه نفوذ تمام داشتند و رجوع به «قادريّه» هم شود.

اُشروسَنه : (ل) به قول ياقوت حموى[ر.ض] شهرى است

::::::::::::::::::::::::::::::::::

١. دولت هاى مماليك مصر در قرن ٧ تا ٩ ه:. كه عمدتاً بر پايه غلامان چركس قفقازى شكل گرفتند.