قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٢٤١

در زمان عبدالملك ابن مروان]پنجمين خليفه اموى در قرن ١ ه: [مفتوح اسلاميان بوده و عرب تمامى بلاد آن را اندلس گويند و بدانجا هم رجوع نمايند.

اسپاه : (چو مصباح) سپاه.

اِسپاهان : جمع اِسپاه و رجوع به «اسپهان» شود.

اسپخول : (چو مثلِ خون) پيخال[ر.م]و اَسبغول[ر.م].

اسپر : (چو دلبر) سپر.

اِسپَرايِن; اِسپَرايين : بر وزن و معنى اسفراين و اسفرايين.

اسپرجان : (چو دلبرجان) اِسفَرجان[ر.م].

اسپرز : (چو دلبند) سِپَرز[ر.م] و (چو دسترس) اسب ريز[ر.م]است.

اسپرزه : (چو دل خسته) اَسبغول[ر.م].

اَسپرَس; اَسپرَسب; اَسپرَسپ; اَسپرَسف : بر وزن و معنى اسب رز و اسب رسب.

اسپرغم : (چو دل برهم) هميشه جوان[ر.م]و سبزه و گل و ريحان، خصوصاً شاه اسپرم.

اسپرغم آب[١] رنَطول.

اسپرك : (چو مهترك) سِپرَك[ر.م].

اسپرگى : (چو دلبندى) درد و رنج و محنت.

اسپرلوس : (چو مهترگون) سِپَرلوس.

اسپرم : (چو مهترك) اِسپَرغَم، افراداً وتركيباً.

اسپرنج; اسپرنگ : (چو دل پسند) شهرى و يا قريه اى است در سمرقند]در ازبكستان[.

اسپرود : مرغ سنگ خوارك[ر.م].

اِسپروز : كوهى است بلند.

اِسپَرَه : سه پره[ر.م].

اِسپَرَهم : بر وزن و معنى اسپرغم.

اسپرى :(چو دلبرى) سپرى[ر.م].

اِسپَريدن : سپريدن[ر.م].

اَسپريز; اَسپريس; اَسپريش : بر وزن و معنى اسب ريز.

اسپريغ : سَپريغ[ر.م].

اسپس : (چو بلبل) سبوس[ر.م]و (چو دلبر) پس و مابعد.

اَسپِست : سپست[ر.م].

اسپستان : (چو گُلْ پستان) سپستان[ر.م].

اسپش : (چو بلبل) سپش[ر.م].

اَسپغُل; اَسپغولراَسب غول.

اسپك : (چو دلبر) سِپك[ر.م].

اِسپَكنوى : نام ديگر اِسپَنوى[ر.م].

اسپل : سَپَل[ر.م]و اِسپيل[ر.م].

اسپلنج : (چو دل پسند) گياه شِنگ[ر.م] و ريش بز[ر.م].

اِسپلى : به لغت تنكابن ماهى جرّى است.

اِسپناج; اِسپناخ; اِسپنانج; اِسپنانخراسبناخ.

اسپنج :(چو دلبند) سِپَنج[ر.م]و گياه شِنگ[ر.م]و (چو مهترك) اسبناخ[ر.م].

اسپنخ : (چو مهترك) اسبناخ[ر.م] است.

اسپند : (چو دلبند) هزاراسپند[ر.م]و بلوكى است در نيشابور و نام ماه دوازدهم از ماه هاى شمسى كه در «تاريخ جلالى» و «تاريخ فرس» مذكور خواهد افتاد و در اين زمان اسپندماه جلالى با ٢٦ دلو، مطابق و اسپند فرس كه قديم نيز گويند با ٢٤ سرطان موافق باشد و هم دانه سياه معروفى است كه به جهت چشم زخم در آتش اندازند.

اِسپَندار : اسفنديار و شمع و چراغ و مخفّف اِسپَندارمُذ[ر.م].

اِسپندار مُذ : زمين و ماه دوازدهم سال هاى شمسى كه بودن آفتاب در برج حوت است و هم روز پنجم ماه هاى شمسى كه در «تاريخ فرس» مذكور و بنا بر قاعده مذكوره در «آبان»، روز جشن پارسيان است و هم نام فرشته اى است موكّل بر بيشه ها و زمين و جنگل ها و اشجار و به تدبير امور و مصالح روز اِسپَندار و ماه آن.

اِسپنداسپيد; اِسپنداسفيد : تخم سِپَندان[ر.م]و خردل سفيد.

اِسپَندان : تره تيزَك[ر.م]و تخم خردل و تخم سپند.

اِسپَندمُذ : بر وزن و معنى اسفندمُذ.

اِسپَندوز : بادريسه[ر.م].

اِسپَنديار : اسفنديار.

اِسپَندين : تره تيزَك[ر.م]و تخم خردل.

اسپنگور : (چو دلبرسوز) سَپِستان[ر.م].

اِسپَنُوى : نام كنيزك تَزاو]داماد افراسياب[ كه بسيار جميله

١. ضبط لغت نامه دهخدا: اسپرم آب.