قامــوس المعـــارف
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص

قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٢٣٩

گرم آب، هم قىّ آورد و هم اسهال و فقط برگ و ريشه اَسارون در طب مستعمل و بلكه بالخصوص ريشه قسمى از آن را كه موسوم به «اَسارون شامى يا فرنگى» است، معمول مى دارند.

اساسه : (چو اِماله و كَناره) سامان و جمعيّت بسيار و واپس دويدن و به گوشه چشم نگريستن.

اساطير : (چو سرازير) داستان و افسانه، و ازآن رو كه تا ٧٥٣ مقدّم ميلادى : كه تاريخ تأسيس شهر روما]رم [است : تاريخ مكمّل و صحيحى در ميان نبوده و اكثر وقايع را از افسانه و داستان ياد مى گرفته اند، ازمنه مقدّم بر عصر مذكور در اصطلاح مورّخين به «ازمنه اساطيريّه» مشهور گرديده.

اساف : (چو كتاب) رجوع به «نائله» نمايند.(عر)

اَساليطوس : گلولايى كه در اوّل برگ برآوردن بر درخت انگور مالند تا كرم، برگ آن را نخورده و چشم هاى تاك را تباه نكند.(نان)

اِساليون : تخم كرفس كوهى.(نان)

اِسانس : كه «دُهن فرّار» نيز گويند، به فرموده پزشگى نامه[ر.ض]، مايعى است فرّار و بدون لزوجت كه مانند عوامل محرّكه و ضدّ تشنّج، مستعمل و بيشتر اسانس اكليل الجَبَل را به كار برند و اسانس اَفسَنتين و بابونه را نيز معمول مى دارند.(سه)

اساهم : (چو مناسب) موضعى است مابين مكّه و مدينه.

اسب : (چو خِشم) موى زِهار و دُبُر و (چو پشم) نام يكى از مهره هاى شطرنج و هم به معنى معروف كه به عربى «فَرَس» و به تركى «آت» و به پارسى «بارگى» و به هندى «كَهُورا» ]گويند [و به «عماديّه» هم رجوع شود.

اسب افكن : مردم شجاع و دلير كه يكّه و تنها بر طرف دشمن اسب تازد.

اسب انگيز : مهميز و امر و فاعل از اسب انگيختن.

اسب تاز : زمين هموار و امر و فاعل از اسب تاختن و نام روز هيجدهم ماه هاى جلالى كه در «تاريخ جلالى»مذكور گردد.

اسب رز; اسب رس; اسب رسب; اسب رسپ; اسب رسف; اسب ريز; اسب ريس; اسب ريش : (چو دسترس و دست بند و دستگير) ميدان و فضا و عرصه، خصوصاً ميدان اسب دوانى.

اَسب غُل : مخفّف اسب غول[ر.م] است.

اَسب غول : يا اسب غُل يا اسپغُل يا اسپغول يا اسفيوس يا اِسفيدِش يا بَنكو يا اسپرزه يا شكم پاره يا شكم دريده; كه به هندى نيز به «اَسبغول» معروف و به عربى «بَزرِقَطونا» و به فرانسه «پسلِيون» يا «پلانتن دسابل» و به يونانى «فِسِليون» و به تركى «قارنى ياروق» گويند، به فرموده پزشگى نامه[ر.ض]، تخم بعضى از نباتات است كه شبيه به خاكشير و بارهنگ و مانند آنها و به حجم كَيك]كك[ و ازاين رو به نام يونانى و فرانسوى مذكورين، مسمّى گرديده كه معنى آنها در آن دو زبان، بُرغوثى است، يعنى شبيه به بُرغوث]كك[ و بزور كيكى و گياه آن را هم در فرنگ «هِرب اپوس» نامند، يعنى گياه كيكى و اين تخم ها داراى مادّه لعابى زيادى و در فرنگ گاهى لعاب آنها به طريق كحل]سرمه[، مستعمل و مردم مشرق زمين اين لعاب را در امراض حادّه استعمال مى نمايند. و در مخزن الادويه[ر.ض] بعد از آنكه اَسب غول را به خود گياه مزبور ترجمه كرده، تخم مذكور آن را به سه قسم، مقسوم داشته: يكى سفيد كه در مصر بسيار و بهترين ساير اقسام و مسكّن عطش و حرارت و مليّن طبيعت است و ديگرى سرخ رنگ كه از برليسنام موضعى از مصر آورده و ازاين رو «برليسيا» نيز گفته و در خاصيّت ضعيف تر از اوّلى مى باشد، و سيّمى سياه كه با يبوست و بدترين همه و اجتناب از استعمال آن اولى است; وبالجمله معنى تركيبى اَسب غول، گوش اسب است كه به جهت شباهت برگ آن به گوش اسب بدين اسم اختصاص يافته.

اسب و فرزين نهادن : يعنى اسب و فرزين را كه هر دو از اصطلاحات شطرنج و از اجزاى شش گانه آن هستند به طرح داده و بازى را از پيش بردن و كنايه از غالب شدن و زيادتى كردن.