قامــوس المعـــارف
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص

قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٢٢٦

مسمّى بوده اند: اوّلى، يكى از طبقه كيانيان]دوّمين سلسله پادشاهى اسطوره اى ايران [كه در ٤٦٥ مقدّم ميلادى جلوس كرده و بعد از چهل سال حكمرانى، بدرود جهان كرده و پسر كوچكش، داراى ثانى، صاحب تاج و تخت گرديد. و دويّمى هم يكى ديگر از آن طبقه كه نبيره اردشير اوّل بوده و در ٤٠٥ مقدّم ميلادى بعد از فوت پدرش، داراى ثانى، به اريكه جهانبانى نشسته و در ٣٥٩ مقدّم ميلادى درگذشت. و سيّمى، پسر ساسان كه اوّلىِ طبقه ساسانيان بوده و در ٢٣٥ يا ٢٢٨ ميلادى دولت ساسانيّه را تشكيل داده و به اردوان هم غالب و نام و نشان دولت اشكانى را از صفحه روزگار، محو و در سيزده سال مدّت سلطنت خود، ابداً استراحت نديده و تمامى اوقات خود را در عالم گيرى مصروف مى داشت. و امّا به نوشته ناسخ التّواريخ[ر.ض]، هيچ يك از كيانيان و ساير طبقات بدين اسم، اردشير، مسمّى نبوده و تنها سه تن از ساسانيان مسمّى به اردشير بوده اند: يكى اردشير ابن بابك ابن ساسان اصغر ابن بابك ابن ساسان ابن بهمن ابن اسفنديار بوده كه در ٥٧٦١ هبوطى جلوس نموده و به فاصله ٢٥سال درگذشته و پسرش، شاپور، در ٥٧٨٦]هبوطى[ وارث سلطنت گرديد و از نسب مذكور، وجه صحّت اردشير بابكان گفتن هم مكشوف گرديد و بعضى بابك را جدّ مادرى ساسان دانسته كه اردشير را به جهت انتساب او اردشير بابكان مى گفته اند و اگرچه بعد از اسكندر تقريباً پانصد سال در اقتدار ايران فتورى به هم رسيد، ليكن بازهم در عهد همين اردشير بابكان : كه به تصديق جميع مورّخين رومى و يونانى و اوروپ و ايرانى از اعقل و اشجع ملوك ايران است : آب رفته به جوى آمده و روحى تازه بدان قالب پوسيده دميده گرديد و علاوه بر عقل كامل، صاحب فضلى باهر بوده و كارنامه و آداب العيش را كه هر دو از تأليفات او است به فرموده انوشيروان نسخه هاى متعدّد كرده و به اطراف ممالك فرستادند. و امّا اردشير ثانى، دهمين ساسانيان و در ٥٩٣٩ هبوطى بعد از برادر مادرى اش، شاپور ذوالاكتاف]دهمين پادشاه ساسانى در قرن ٤ م [كه پسرش به جهت خردسالى قابليّت امور سلطنت نداشته و او هم شاپور نام داشت به تصويب اكابر ايران جلوس نموده و بعد از چهار سال كه پسر مذكور برادرش به حدّ كمال رسيد، تاج و تخت را بدو مفوّض داشته و خود را از بار گران سلطنت خلع نموده و تتمّه عمر خود را به عزلت و عبادت مى گذرانيد. و امّا اردشير ثالث، بيستوچهارمين ساسانيان و در سال هفتم هجرت بعد از پدرش، شيرويه، به اريكه سلطنت نشسته، ليكن ازآن رو كه آبروى سلطنت عجم رفته و عزّت سلاطين برگشته بود، لاجرم شهريزاد با چندى از اعيان مملكت بر وى تاخته و بعد از يك سال و نيم او را از پاى درآورده و كرسى ملك به دست گرفت.

اردشيرخره; اردشيرخوره : (چو شده و غرّه و چو كوره) اردشيركوره[ر.م] است.

اردشيردارو : نوعى است تلخ و خوشبو از گياه مرو و رجوع به «مرو تلخ» شود.

اردشيركوره : بزرگ ترين پنج اُلكه]ناحيه[ فارس كه در «خره» مذكور خواهد شد و كازرون و برخان و خَفر وسمنكان و ميمند و شيراز و كام فيروز و سيراف و ساير اعيان بلاد فارس در جزو همين اُلكه كه رسم كرده اردشير بابكان]نخستين پادشاه ساسانى در قرن ٣م [و يا نمرود ابن كنعان است مى باشند و تختگاه اردشير بوده و اكنون كرمان و اراضى آن است و بيشتر كوره اردشير گويند و مخفّف آن كَواشير است.

اردشيروان : اردشيردارو[ر.م] است.

اردشيران : جمعِ اردشير و مروتلخ[ر.م] را هم گويند.

اَرِدفَنافىرخيار خر[ر.م].(نان)

اردك : (چو دختر) به نوشته تحفه[ر.ض] و مخزن[ر.ض]، لفظى است پارسى و در زبان اهالى ما]آذربايجانى ها[ هم بدين اسم معروف و ماهيّت آن قسمى است از طيور آبى كه ابلق و مختلف الألوان بوده و به عربى «بطّ» و به هندى «تبخ» و «چينابدك» گفته و به پارسى «مرغابى» هم گويند و از قاز كه به عربى «اِوَزّ» و به هندى «راج هنس» گويند كوچك تر و پاى هاى آن كوتاه، و اهلى و وحشى و جنگلى مى باشد.