روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢١ - ترجمه

أخفش گفت:مصدر است،و فعال مصدر فاعل باشد.فرّاء گفت:جمع وفق،و الوفق و اللّفق واحد.ربيع گفت:جزاء حسب [١]أعمالهم.ضحّاك گفت:

على قدر اعمالهم.مقاتل گفت:چنان كه از شرك عظيم‌تر گناهى نيست،از دوزخ عظيم‌تر عقوبتى [٢]نيست.

إِنَّهُمْ كٰانُوا لاٰ يَرْجُونَ حِسٰاباً ،گفت:ايشان اميد حساب نمى‌دارند،يعنى به حساب ايمان ندارند و اعتقاد نكرده‌اند براى آن‌كه اميد تبع داعى باشد.و گفتند:

اميد [٣]به معنى خوف است،يعنى از عذاب نمى‌ترسند،چنان كه گفت: مٰا لَكُمْ لاٰ تَرْجُونَ لِلّٰهِ وَقٰاراً [٤]،أى لا تخافون له عظمة.

وَ كَذَّبُوا بِآيٰاتِنٰا كِذّٰاباً ،و دروغ [٥]داشتند آيات ما را دروغ‌داشتنى.و تخفيف و تشديد لغت است.و گفتند:مصدر فعّل است [٦]به معنى تكذيب است.فرّاء گفت:اين لغتى است يمانى،يقال خرّقت القميص خرّاقا و خراقا،و گفت:

اعرابى‌اى را ديدم به منا [٧]،مرا گفت:الحلق أحب إليك أم القصار،يعنى التقصير.

وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنٰاهُ كِتٰاباً ،آنگه گفت:ما هر چيز [٨]به شمار در آورده‌ايم به نوشتن،نه آن‌كه او را حاجت باشد به آن،و لكن براى آن تا بر تو مضبوط باشد.

و نصب او بر تمييز باشد،كقوله: أَحٰاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً [٩]، وَ أَحْصىٰ كُلَّ شَيْءٍ عَدَداً [١٠].

فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلاّٰ عَذٰاباً ،گفت:بچشى [١١]كه ما شما را نمى‌فزاييم الّا عذاب.أبو بردة [١٢]الاسلمىّ گفت:رسول را پرسيدم از سخت‌تر آيتى بر اهل