روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٠ - ترجمه

لعمرك ما للفتى من وزر من الموت ينقذه و الكبر
ضحّاك گفت:«وزر»حصن باشد.

آنگه گفت: إِلىٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ ،آن روز هيچ قرارگاه نباشد مگر با خداى تعالى،و هيچ مرجع و مقر نبود الّا به جايى كه مرد اهل آن باشد از بهشت يا دوزخ.

آنگه گفت:بر سبيل تهديد و وعيد: يُنَبَّؤُا الْإِنْسٰانُ يَوْمَئِذٍ بِمٰا قَدَّمَ وَ أَخَّرَ ،خبر دهند [١]اين كافر را به آنچه كرده باشد در اوّل عمر و آخر عمر،و اين قول مجاهد است.و گفتند معنى آن است كه:آنچه كرده باشد از معصيت و رها كرده باشد از طاعت،و اين روايت عطيّه است از عبد اللّه عبّاس.

زيد ابن أسلم گفت:به آنچه تقديم كرده باشد از مال خود براى خود و به آنچه تأخير كرده باشد [٢]و رها كرده بر وارثان،نظيره قوله: عَلِمَتْ نَفْسٌ مٰا قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ [٣].

يكى از جملۀ بزرگان گفت پنج معصيت است در گناه از گناه صعب‌تر:

اوّلش خذلان خداى بنده را تا عاصى شود.دوّم آن‌كه حليت اوليا از او بستاند و رقم اعدا بر او كشد.سه‌ام [٤].آن‌كه در رحمت بر او ببندد و در عقوبت بگشايد.

چهارم آن‌كه در حال معصيت به او مى‌نگرد و او در آن فعل باشد.پنجم آن‌كه او را در پيش خود بدارد در روز قيامت و خبر دهد او را از آنچه كرده باشد،و ذلك قوله: يُنَبَّؤُا الْإِنْسٰانُ يَوْمَئِذٍ بِمٰا قَدَّمَ وَ أَخَّرَ .

عبد اللّه مسعود گفت:بما قدّم،به آنچه كرده باشد از عمل.و اخّر،آنچه نهاده باشد از سنّت نيك يا بد كه برآن كار كنند از پس او.

بَلِ الْإِنْسٰانُ عَلىٰ نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ ،در او چند قول گفتند،عبد اللّه عبّاس گفت: