روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٣٥ - ترجمه

ما به باشد تو بى‌نصيب نباشى از آن خير،و اگر دين تو بهتر باشد،ما بى‌نصيب نباشيم از آن خير.

رسول-عليه السلام-گفت:و نه يك ساعت.گفتند:اين بتان ما را يك‌بار سلام كن تا ما به تو ايمان[١٩٤-ر]آريم و دين تو گيريم و خداى تو را پرستيم.رسول-عليه السلام-گفت:من هيچ كار نكنم بى‌فرمان خداى.جبريل آمد و اين سورت آورد و رسول را خبر داد كه ايشان آنچه مى‌گويند دروغ مى‌گويند،و غرض ايشان آن است تا تو را مدنّس كنند و معلوم [١]ايشان آن است كه هرگز اختيار ايمان نكنند و بر كفر ميرند.رسول-عليه السلام-اين سورت بر ايشان خواند و طمع ايشان از موافقت خود منقطع كرد.چون آيس شدند،در آن گرفتند كه رسول-عليه السلام-ايذا مى‌كردند و مى‌رنجانيدند.

امّا وجه تكرار در اين سورت،در او سه قول گفتند [٢]:يكى آن‌كه تكرار براى تأكيد نوعى است از انواع و فنّى از فنون كلام عرب،براى آن‌كه ايشان چنان كه حذف مى‌كنند و اختصار براى تخفيف،نيز تكرار مى‌كنند براى تأكيد.و اشعارى كه در اين معنى آمده است و در اين كتاب برفت چند جاى،من قولهم:

كم نعمة عندي لكم كم‌كم و كم
و قول الآخر:

هلاّ سألت جموع كندة يوم ولّوا أين أينا
و مانند اين بسيار است و در جاى خود رفته است در سورة الرحمن و دگر جاى،جز آن است كه چون حمل توان كردن بر فايدۀ مستقل [٣]بر تأكيد حمل نبايد كردن [٤].

وجهى دگر آن است كه لفظ أفعل صالح باشد حال را و استقبال را، [گفت] [٥]:لا أعبد ما تعبدون فى الحال،و لا أنتم كذلك تعبدون ما أعبد في الحال،