روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٣٧ - ترجمه
ان تمس وحشيّا [١]فما قد ترى
و انت معمور بها آهل [٢]
اى فرؤيتك معمورا اهلا.
اگر گويند،چه معنى دارد اين كه گفت لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ ،و ظاهر او اقتضاى آن مىكند كه ايشان را رخصت داده است و اباحت كرده اصرار بر كفر؟ گوييم از اين سه جواب است:يكى صورت كلام،صورت اباحت است و معنى نهى و تهديد،چنان كه گفت: اِعْمَلُوا مٰا شِئْتُمْ [٣].و جواب دوم آنكه بدين جزاى دين خواست،أى لكم جزاء دينكم[١٩٥-ر]ولى جزاء ديني،على حذف المضاف و اقامة المضاف إليه مقامه و جواب سهام [٤]از او آن است كه دين خود جزاست،كه دين در كلام عرب به معنى جزا آمده است في قولهم:كما تدين تدان،أى كما تجزي تجزى،أى لكم جزاؤكم و لى جزائي،جزاى شما شما را خواهد بودن،و جزاى من مرا.و بر اين تأويل آيت محكم باشد،منسوخ نبود به آيت السيف،براى آنكه جمع مىتوان كردن ميان او و ميان آيت سيف.
[١] .كا،آد،گا:وحشا.
[٢] .كذا:اساس،آج و ديگر نسخه بدلها:اهل.
[٣] .سورۀ فصّلت(٤١)آيۀ ٤٠.
[٤] .آج،كا:سيوم.