روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٦ - ترجمه

آرند و كنند نيكيها،ايشان را باشد مزدى ناكاسته.

قوله: إِذَا السَّمٰاءُ انْشَقَّتْ ،حق‌تعالى وصف كرد قيامت را و آثار و اعلام او طرفى بگفت،گفت:چون آسمان شكافته شود.

وَ أَذِنَتْ لِرَبِّهٰا ،و گوش با فرمان خدا كند.يقال:أذنت لكذا اذا سمعت [١]إليه،و منه

قول النبي-عليه السلام: لا يأذن اللّه لشيء كأذنه للقرآن [٢]،و قول عدىّ:

في سماع يأذن الشيخ له و حديث مثل ما ذىّ مشار
و أصله من اصغاء الاذن إليه،اين را دو تأويل[٨٧-ر]بود:امّا آن‌كه گويد [٣]مراد به آسمان اهل آسمان است-على حذف المضاف و اقامة المضاف إليه مقامه-و امّا مراد تسخير و تذليل بود،يعنى به منزلت بنده‌اى مطيع كه او گوش با فرمان خداوندش كند،آسمان خداى را تعالى مسخّر و مذلّل بود،و يجرى مجرى قوله: اِئْتِيٰا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً [٤]،يعنى در شكافتن فرمان بردار شود.

وَ حُقَّتْ ،و سزاوار است كه فرمان برد براى آن‌كه مخلوق و آفريدۀ اوست.

وَ إِذَا الْأَرْضُ مُدَّتْ ،و آنگه كه زمين را بكشند كشيدن اديم عكاظىّ و فراخ‌تر كنند ازآن‌كه اكنون هست.

وَ أَلْقَتْ مٰا فِيهٰا ،بيندازد آنچه در اوست از مردگان. وَ تَخَلَّتْ ،و خالى شود از آن.و گفتند:بيندازد آنچه در او باشد از گنجها،و هو

قوله-عليه السلام:

اذا ظهرت اعلام السّاعة تقيء الأرض أفلاذ كبدها مثل الاسطوانة فيجيء القاتل فيقول في مثله قتلت و يجىء السارق فيقول في مثل هذا قطعت ثمّ خرجوا و تركوها ،گفت:چون علامت قيامت ظاهر شود زمين قى كند به پاره‌هاى جگر خود،يعنى گنجهاى فكنده [٥]در زير زمين به‌مانند ستونهاى زرّين،قاتل گويد:براى اين و مانند اين