روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٠٠ - ترجمه

مخفّف خواندند،أعنى به تسكين«ذال» [١]فيهما،و معناهما الإعذار و الإنذار مصدر باشند [٢]،و عاصم به روايت اعشى و برجمىّ و اهل شام به روايت وليد [٤٣-ر]و يعقوب به روايت روح مثقّل خواندند:«عذرا أو نذرا»و باقى قرّاء به تخفيف«عذر»و تثقيل«نذر».

ابراهيم اليتمي [٣]در شاذّ خواند:«عذرا و نذرا»به«واو»عطف بى«الف».

«عذر»و«نذر»به تخفيف مصدر است،و گفتند به تثقيل لغتى است هم در مصدر،يقال:عذر و عذر و معذرة و عذير بمعنى المصدر،و گفتند:«عذر و نذر»به تثقيل جمع عذير و نذير باشد،مثل نكير و نكر [٤]،و معنى آن است كه:

خداى تعالى پيغامبران را بفرستاد و يا فريشتگان را به پيغامبران تا القاء ذكر كردند بر ايشان براى اعذار و انذار،و شايد كه دو [٥]مصدر باشد در جاى حال،أى عاذرين و منذرين،عذرانگيزان و ترسانندگان،يعنى بيان بكنند و وعد و وعيد بگويند تا [٦]خداى تعالى پس از آن عقاب كند معذور باشد [٧].اين قول حسن بصرى است.

إِنَّمٰا تُوعَدُونَ لَوٰاقِعٌ ،«إنّ»جواب قسم است و«ما»موصوله است.گفت:

آنچه شما را وعده مى‌دهند از بعث و نشور و ثواب و عقاب،لا محاله خواهد بودن و واقع و كائنى باشد مجدّد الحدوث.حق‌تعالى به اين‌همه چيزها قسم ياد كرد كه هرچه من كرده‌ام [٨]و وعده داده،خواهد بودن،در آن خلافى نيست.

آنگه وقت آن به علامات ياد كرد نه به تعيين [٩]،گفت: فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ ،