روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٢٩ - ترجمه

محمّد بن كعب گفت:«تين»مسجد اصحاب الكهف است،و«زيتون»مسجد ايليا،و بر اين اقوال تقدير چنان باشد كه:و منابت التين و الزيتون،براى آن‌كه اين جايها معدن انجير و زيتون باشد،على حذف المضاف و اقامة المضاف إليه مقامه.عكرمه گفت:نام دو كوه است به شام.عطيّه گفت از عبد اللّه عبّاس كه:

«تين»مسجد نوح است-عليه السلام-و«زيتون»بيت المقدّس.ضحّاك گفت:

«تين»مسجد الحرام است و«زيتون»مسجد اقصاست.فرّاء گفت:از بعضى علماء تفسير شنيدم كه«تين»كوههاست ميان حلوان تا همدان،و«زيتون» كوههاى شام است، و«طور سينين [١]»قسمى دگر است به كوه موسى-آن كوه كه خداى با او مناجات كرد و او برآن كوه بود.

سينين،گفتند:به زبان حبشه[١٤٨-پ]نكو باشد.حكم و نصر گفتند:هر كوهى كه برآن درخت باشد آن را طور سينين گويند.مجاهد گفت:طور،كوه است و سينين مبارك.قتاده گفت:مبارك و نيكو هر كوهى [٢]كه بر او درخت ميوه باشد آن‌طور سينين باشد،و سينا همچنين و اين لفظ [٣]نبط است.شهر بن حوشب گفت:«تين»كوفه است و«زيتون»شام است،و طور سينين كوهى است بر او انواع درختان.عبد اللّه بن عمر گفت:چهار كوه است كه مقدّس است به نزديك خداى تعالى:طور«تينا»و طور«زيتا»و طور«سينا»و طور«تيمانا».امّا طور تينا دمشق است و طور زيتا بيت المقدس و طور سينا آن كوه است كه موسى -عليه السلام-بر او [٤]با خداى مناجات كرد.و طور تيمانا [٥]مكّه است.

وَ هٰذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ ،قسمى ديگر است به مكّه كه شهرى استوار است.و گفتند:امين به معنى ايمن است و أنشد الفرّاء: