روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٣١ - ترجمه

عهد رسول-عليه السلام-پير شدند و خرف گشتند،و قوله: أَسْفَلَ سٰافِلِينَ ، معنى آن است:أسفل من كلّ سافل،آنگه لفظ منكّر را جمع كرد بر سبيل ايهام [١]تا بليغتر باشد.

أنس مالك روايت كرد از رسول-عليه السلام-كه او گفت:كودك تا بالغ شدن و به حدّ كمال رسيدن،هرآن طاعتى و خيرى كه كند،مزد آن مادر و پدرش را بنويسند.مراد آن است كه:چون به تعليم و تأديب [٢]،امرونهى [٣]،ترغيب ايشان باشد،و هرآن گناه كه كند بر او ننويسند و نه بر مادر و پدرش،چون به حدّ بلوغ رسد و قلم تكليف بر او برانند،آن دو فريشته را كه بر او بر موكّل باشند [٤]،بفرمايد تا او را نگاه دارند و مسدّد كنند.چون به چهل سال رسد در اسلام،خداى تعالى او را از سه بلا ايمن كند:از جنون و جذام و برص،چون به پنجاه سال رسد،خداى تعالى تخفيف حسابش كند.چون به شصت سال رسد[١٤٩-پ]خداى تعالى توفيق تو به دهد او را.چون به هفتاد سال رسد،اهل آسمان او را دوست دارند.چون به هشتاد سال رسد،خداى تعالى حسناتش مضاعف كند و سيّئاتش مكفّر [٥].چون به نود سال رسد،گناه مقدّم و مؤخّرش بيامرزد و شفاعت او در اهل بيتش قبول كند و او را أسير اللّه في أرضه نام كند.چون به حدّ خرف رسد في قوله: ثُمَّ.. يُرَدُّ إِلىٰ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لاٰ يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً [٦]،خداى تعالى مثل آن عمل كه در تن‌درستى و تمام عقلى كردى بنويسد [٧]او را.و اگر سيّئتى كند بر او ننويسند [٨].

حسن و قتاده و مجاهد گفتند:ثمّ رددناه أسفل سافلين فى النار،آنگه او را به أسفل سافلين به [٩]دوزخ بريم.