روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٣٢ - ترجمه

آنگه استثنا كرد مؤمنان را از آن،گفت: إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ ، ابو العاليه گفت:با دوزخش برند در بتر صورتى،و آن صورت خوك باشد.از اميرالمؤمنين على [١]روايت كردند كه:دوزخ [٢]هفت طبقه است.ابتدا به اسفل سافلين كنند و آن را پر كنند،و آنگه آنچه از بالاى اين باشد،ثمّ الأعلى فالأعلى، بعضى دگر گفتند:آيت خاصّ است به كافران،گفت:اين آدمى [٣]مشرك را بر اين صورت نيكو بيافريدم،آنگه به [٤]زشت‌تر صورتى تا در دركت زيرين دوزخ برم.

آنگه استثنا كرد مؤمنان را از ايشان-استثناء منقطع به معنى لكن-براى آن گفت [٥]:...

فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ ،و التّقدير لكن الذين آمنوا و عملوا الصّالحات فلهم أجر غير ممنون،جز كه مؤمنان كه عمل صالح كنند ايشان را مزدى باشد پيوسته ناگسسته.

و«فا»براى آن آورد كه كلام متضمّن است[١٥٠-ر]به معنى شرط و جزا، و التقدير:من آمن باللّه و عمل صالحا فلهم أجر غير ممنون.

آنگه گفت: فَمٰا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ ،خطاب كرد با آن آدمي مشرك،گفت [٦]:

چيست كه تو را حمل كرد بر آنكه آيات مرا تكذيب كردى پس از اين‌همه،و مراد به اين [٧]جزا و حساب است،يعنى منكرند بعث و نشور را.

آنگه گفت: أَ لَيْسَ اللّٰهُ بِأَحْكَمِ الْحٰاكِمِينَ ،خداى [٨]حاكم‌تر همۀ حاكمان نيست! صورت استفهام است و مراد تقرير،يعنى هست و حاكم‌ترين همه حاكمان است.

و همۀ حاكمان حكم [٩]از او آموختند و به تحكيم [١٠]او حاكمند و لا حاكم فوقه.