روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٩٨ - ترجمه

مهلا امامة قد جرّبت من خلقي انّي اجود لاقوام و ان ضننوا
أى [١]بخلوا ففكّ الادغام.

آنگاه رد[١٧٩-ر]كرد به [٢]بر او به كلمۀ زجر و ردع،گفت: كَلاّٰ ،آنگاه قسم اضمار كرد[و گفت] [٣]: لَيُنْبَذَنَّ ،به خداى كه او را دراندازند.و النبذ،الطّرح، و منه النبيذ،و فعيل به معنى مفعول. فِي الْحُطَمَةِ ،و هى دركة من دركات النّار،[ دراندازند او را]در حطمه.و آن دركه‌اى است از دركات دوزخ،و اشتقاق او از حطم باشد،و آن شكستن بود كه آتش شكننده باشد،و اين هم از[آن] [٤]بناست كه بيان كرديم در(همزه و لمزه).

آنگه بر سبيل استهوال و استعظام گفت: وَ مٰا أَدْرٰاكَ مَا الْحُطَمَةُ ،اى محمّد تو چه دانى كه حطمه چه باشد! آنگه هم او تفسير كرد[و گفت] [٥]نٰارُ اللّٰهِ الْمُوقَدَةُ آتش افروخته خداى [٦]براى آن با خداى اضافت كرد كه خلق اوست و به امر و فرمان اوست.

اَلَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ ،آن‌كه بر دلها مطّلع شود،يعنى الم و ضرر آن به دلها رسد،يعنى با آن‌كه مكان دل در چند پوشش است از همه بگذرد و به او [١٧٩-پ]رسد،يقول العرب:اطّلعت على ارض كذا،اى بلغتها.

إِنَّهٰا ،ضمير راجع است با حطمه. عَلَيْهِمْ ،بر ايشان،يعنى بر كافران.

مُؤْصَدَةٌ ،در فراز گرفته [٧]و بسته[باشد] [٨]،يقال:آصدت و أوصدته اذا اطبقته،و منه و صيد الباب في قوله: وَ كَلْبُهُمْ بٰاسِطٌ ذِرٰاعَيْهِ بِالْوَصِيدِ [٩].