روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٩٦ - ترجمه

آتش خداست افروخته.

آن‌كه مطّلع بود بر دلها.

بر ايشان در فراز كرده شود [١].

در عمودهاى كشيده.

قوله: وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ ،الآية،حق‌تعالى بر سبيل تهديد و وعيد گفت:

واى هر [٢]عيّابى [٣]غمّازى.عبد اللّه عبّاس گفت:مراد سخن‌چينان‌اند كه ميان مردمان سعى كنند به فساد و تفريق كنند ميان دوستان و خويشان[١٧٨-ر]و دروغ بر بى‌گناهان نهند.سعيد جبير و قتاده گفتند:مراد مغتابانند كه غيبت كنند مردم را در غيبت [٤].ابو العاليه و حسن و عطا گفتند:«همزه»آن باشد كه عيب مردم كند در روى،و«لمزه»آن بود كه عيب[مردم] [٥]كند در غيبت.مقاتل گفت:

هر دو يكى باشد و معنى آن‌كه عيب كند مردم را از پس ايشان،گفت بيانش قول زياد الأعجم كه گفت:

اذا لقيتك عن شحط تكاثرني و ان تغيّبت كنت الهامز اللّمزة
ابن زيد گفت:«همزه»آن باشد كه مردم را رنجاند [٦]به دست،و«لمزه»آن باشد كه ايشان را به زبان رنجاند.سفيان ثورى گفت:«همزه»آن باشد كه به زبان عيب كند [٧]،و«لمزه»آن‌كه به چشم شكستن عيب كند.ابن كيسان گفت:«همزه» آن باشد كه همنشين را به زبان رنجاند،و«لمزه»آن‌كه به چشم و ابرو و اشارت طعن زند بر او.