روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٥٩ - ترجمه

و أثم.و براى اين گناه را«وزر»خوانند،و وزر ثقل باشد،و فلان حاطب قوم إذا كان جانيا [١]عليهم و فلان محطوب عليه إذا كان مجنيّا عليه.

و عامّۀ قرّاء«حمّالة الحطب»خواندند به رفع،و آن را دو وجه است:يكى مبتدا و خبر،و يكى صفت و موصوف.و حسن بصري و ابن ابى يحيى [٢]و ابن محيص [٣]و الأعرج و عاصم خواندند: حَمّٰالَةَ الْحَطَبِ ،به نصب،و آن را دو وجه باشد:يكى حال،و يكى نصب على الذّم،كأنّه قال اعني حمّالة الحطب و اخصّها،و مثله قوله: مَلْعُونِينَ [٤].

و«حطب»اسم جنس است و واحد او حطبة باشد.و بعضى اهل لغت گفتند:حطب،جمع حاطب است كحارس و حرس و راصد و رصد،يعنى او حمل كردى كسان را بر وشايت و نميمت و أكثم بن صيفى پسران را وصيّت كرد و گفت:إيّاكم و النميمة فانّها نار محرقة.آنگه گفت:نمّام به يك ساعت آن بكند كه ساحر به يك سال نكند،و قال الشّاعر[٢٠٥-پ]:

انّ النميمة نار ويك محرقة فعدّ عنها و حارب من تعاطاها
پس گفتند:وجه تشبيه نميمه به هيزم اين است كه به هيزم آتش فروزند و از نميمه عداوت افروخته شود.و وجهى دگر آن را گفتند كه:هيزم آلت افروختن باشد و آتش را اثر در تفريق [٥]بود،همچنين[نميمت] [٦]سبب تفريق [٧]باشد،و قال بعضهم [٨]:

انّ بنى الأدرم [٩]حمّالو الحطب هم الوشاة فى الرّضا و فى الغضب
عليهم اللّعنة تترى و الحرب [١٠]