روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٥٨ - ترجمه

فانظر ايّهما أسوأ حالا النّاكح و المنكوح [١].

قوله [٢]: حَمّٰالَةَ الْحَطَبِ ،گفتند [٣]:حقيقت است،او از خساست و دنائت همّت به نفس خود برفتى و هيزم آوردى از دشت.خداى تعالى [٤]از او بازگفت و اين بر او لقبى شده بود.

عبد اللّه عبّاس و مجاهد و قتاده گفتند:حمل حطب كنايت است از وشايت و نميمت و سخن چينى و نقل احاديث و ايقاع شرّ و وحشت ميان مردم، و اين زنك را اين عادت بود،يقول العرب:فلان يحطب على فلان اذا كان يسعى بينهم بالنميمة،قال شاعرهم [٥]:

من البيض لم تصطد على ظهر لأمّة و لم تمش بين الحىّ بالحطب الرطب
يعني لم تمش بالنمائم،و قال آخر:

فلسنا كمن ترخى المقالة شطره بفرق العضاه الرّطب و العبل اليبس[٢٠٥-ر]
ضحّاك گفت:براى آنش«حمّالة الحطب»خواند كه [٦]عادت داشتى كه خار و خاشاك بياوردى به شب و در رهگذر [٧]رسول افگندى.ربيع أنس گفت:آن خار و خاشاك در زير پاى رسول از خزّ و حرير نرم‌تر بودى.مرّة الهمدانيّ روايت كرد كه او يك شب پشته‌اى از آن خار خلنده [٨]در پشت داشت [٩]،به سنگى بازنهاد [١٠]تا بياسايد.فريشته‌اى بيامد و او را برآن خار مى‌زد تا پاره پاره شد و بمرد.

سعيد جبير گفت:حمّالة الحطب الخطايا،حمّال گناهان بود،بيانه قوله:

وَ هُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزٰارَهُمْ عَلىٰ ظُهُورِهِمْ [١١] ،يقال:فلان يحطب على ظهره اذا اساء