روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٠ - ترجمه

فراق ليس يشبهه فراق قد انقطع الرجاء عن التلاقي
أنس مالك روايت كرد كه رسول-عليه السلام-گفت:چون بنده در سكرات مرگ افتد،اعضاى او بعضى بر بعضى سلام مى‌كنند و مى‌گويند:

عليك السلام افارقك و تفارقني إلى يوم القيامة ،و داع مى‌كنند يكديگر را و مى‌گويند:اين مفارقتى است تا به روز قيامت.

وَ الْتَفَّتِ السّٰاقُ بِالسّٰاقِ ،و ساق بر ساق ماليدن گيرد از رنج و سختى جان كندن.ربيع أنس گفت:دنيا به آخرت بر پيخته شود،و اين روايت عطيّه است از عبد اللّه عبّاس.

والبي گفت از عبد اللّه عبّاس و حسن بصرى كه:كار دنيا به كار آخرت پيخته [١]شود براى آن‌كه او در آخر [٢]روز باشد از ايّام دنيا و اوّل روز از ايّام آخرت.

ضحّاك گفت:مردم تجهيز تن او كنند و فريشتگان [٣]تجهيز روح او.

مجاهد گفت:يعنى زندگانى و مرگ جمع شود در اين روز:قتاده گفت:سختى بر سختى پيخته شود.

حسن گفت:مراد ساقهاى اوست چون در كفن پيچند.قتاده گفت از حسن:مراد آن است كه ساقهاى او بميرد و باقى تن او زنده باشد.

زيد بن أسلم گفت:يعنى ساق كفن به ساق مرده بر پيخته [٤]شود.

سعيد جبير گفت:«ساق»عبارت است از شدّت،يعنى شدايد بر او متتابع شود.سدي گفت:هرگه رنجى بر او به سر آيد،رنجى ديگرش به سر آيد [٥]، و عرب كنايت كنند [٦]به ساق از شدّت،و منه قول الشّاعر:

لا يرسل الساق الا ممسكا ساقا
و قال اميّة بن الصلت: