روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢٢ - ترجمه

دوزخ،گفت قوله: فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ الآية.

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفٰازاً ،گفت:پرهيزگاران را نجاتى و رستگاريى باشد[٥٣-ر].

و«مفاز»مفعل بود،اين لفظ اين جا مصدر است.عبد اللّه عبّاس و ضحّاك گفتند:

متنزّها،تماشا گاهى.

آنگه آن را بيان كرد،گفت: حَدٰائِقَ وَ أَعْنٰاباً ،جمع حديقه،و حديقه فعيله باشد من،احدق بالشيء إذا احاط به،زمينى كه ميان آن رز باشد و گرداگرد آن درختان،آن را حديقه خوانند،پيرامن درختان باشد و ميان انواع انگور.

وَ كَوٰاعِبَ أَتْرٰاباً ،و زنانى پستانها فرود آمده [١]بمانند كعبى [٢]همه به يك شكل و به يك سال.واحدتها كاعب،من باب لابن و تامر.و واحد الأتراب، ترب.قال بشر بن ابي حازم فى الكواكب [٣]:

فهنّ ركود كالكواعب حوله لهنّ صرير تحت ظلماء حندس
و قد تكعّبت ثدى الجارية،إذا صارت كالكعب.

وَ كَأْساً دِهٰاقاً ،و كأسى پر از خمر.اين قول عبد اللّه عبّاس و حسن و ابن زيد است.سعيد جبير گفت:و مجاهد:پياپى.أبو رافع روايت كرد كه پارسى زبانى ابو هريره را پرسيد كه:«دهاق»چه باشد به پارسى؟جواب داد گفت:دمادم.

عكرمه گفت:صافى.مقاتل گفت:به مقدار كفايت.

لاٰ يَسْمَعُونَ فِيهٰا لَغْواً ،گفت:نشنوند در آنجا -يعنى در بهشت-لغوى، سخنى كه آن را فايده نباشد. وَ لاٰ كِذّٰاباً ،و نه دروغ‌داشتنى.قرائت عامّۀ قرّاء به تشديد است،و كسائى مخفّف خواند،و گفتند:اين قرائت اميرالمؤمنين على است،و اين دو مصدر است تكذيب را [٤].«كذاب»به تخفيف مكاذبه باشد، كالقتال و الجدال،و گفتند:كذب،قال الأعشى: