روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٠٤ - ترجمه

دارد.و گفتند معنى آن است كه سه شعبه دارد،يكى از چپ يكى از بالا [١]تا محيط باشد به اين سه جهت به كافران.مجاهد و قتاده گفتند معنى آن است كه:

سايۀ دود دوزخ كه برآيد به سه جهت بشود و آنگه محيط گردد[٤٥-ر]به كافران،چنان كه گفت: أَحٰاطَ بِهِمْ سُرٰادِقُهٰا [٢]،دودى كه دم بازگيرد.

لاٰ ظَلِيلٍ ،نه سايه گسترد. وَ لاٰ يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ ،و سود ندارد و بنگزيراند درفش آتش و منع نكند آن را چنان كه حجاب سايه‌گستر منع باشد از درفش آتش.

إِنَّهٰا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ ،يعنى دوزخ مى‌اندازد به هر درفش [٣]چند كوشكى.

و«شرر»درفش آتش باشد كه از او مى‌جهد،و اشتقاق او از ظهور است من قولهم:شررت الثوب إذا نشرته للشمس،به بزرگى چند كوشكى باشد.اين قول عبد اللّه عبّاس است و مجاهد و قتاده،و روايتى دگر از عبد اللّه عبّاس آن است كه:«قصر»خرما بن [٤]باشد،يكى را قصره گويند كجمر [٥]و جمرة.

كَأَنَّهُ جِمٰالَتٌ [٦]صُفْرٌ ،پندارى شترانى‌اند [٧]زرد،و گفتند:سياه بر طريقت عرب كوشك را به شتر تشبيه كرد،چنان كه ايشان شتر را به كوشك تشبيه كنند، قال الأخطل:

كأنّه برج روميّ يشيّده لز بجصّ و آجرّ و احجار
حمزه و كسائى و خلف خواندند:«جمالة»به كسر«جيم»بى«الف»على انّها جمع جمل،كحجر و حجارة،و يعقوب خواند:«جمالة»به ضمّ«جيم»بى «الف»و باقى قرّاء خواندند:«جمالات»على انها جمع جمالة جمع الجمل فهى إذا جمع الجمع.