فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٩ - كاوشى در حكم فقهى تجسّس آیت الله سيدمحسن خرازى
١٨. ازجمله دليلهاى ديگر برجواز به خدمت گرفتن جاسوس، اقدامهاى پيامبر اكرم دراين زمينه است. روايت شده كه آن حضرت افرادى را براى كسب خبر درمورد چگونگى كار كرد دشمنان، در بيرون از سرزمينهاى اسلامى و زير نظر داشتن تحركات لشكرى و اسرار آنها مىفرستاد موارد، دراين زمينه بسيار است كه به شمارى از آنها اشاره مىشود:
ـ ابن هشام دربيان سريّه عبدالله بن جحش مىآورد:
رسول خدا(ص) هشت تن از مهاجران را ـ كه درميان آنها هيچ يك ازانصار نبودند ـ همراه او نمود ونامه اى براى او نگاشت و دستور فرمود تا دو روز آن را نگشايد. پس از سپرى شدن روز دوم نامه را باز كند و هرآنچه بدان فرمان داده شده اجرا نمايد و احساس نفرت از هيچ يك از همراهان به دل راه ندهد... پس از پايان روز دوم عبداللّه بن جحش نامه را باز نمود؛ در آن چنين نوشته شده بود:
هنگامى كه نامه را خواندى حركت كن تا دركنار نخلى ميان مكه و طائف فرود آيى. آن جا دركمين قريش باش تا خبرهاى آنها را به مردم برسانى. تا نگاه عبدالله بن جحش به نامه افتاد گفت: به روى چشم. آن گاه به همراهانش گفت: رسول خدا(ص) دستور داده به سوى نخلى حركت كنم و آن جا در كمين قريش بمانم تا خبرى از آنها به پيامبر برسانم.... (٨٤)
روايت به روشنى بيانگر به خدمت گرفتن جاسوس براى آگاهى از تحرّكات دشمن است.
ـ گزيده اى از روايت واقدى از ماجراى غزوه بدركبرى چنين است:
هنگامى كه رسول خدا دريافت كاروان غلّه از شام حركت كرده است، اصحاب خود را براى [حركت به سوى [كاروان فراخواند. پيامبر ده شب پيش از خروج خود از مدينه، طلحة بن عبيداللّه و سعيد بن زيد را گسيل
(٨٤) سيره ابن هشام، ج٢، ص٢٥٢، داراحياء التراث العربي؛المغازى، واقدى، ج١، ص١٣.