فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧ - جهاد ابتدايى در عصر غيبت آیت الله محمّد موءمن
... اگر كسى مرابطه را نذر كند وفا به آن واجب است؛ چه امام ظاهر باشد يا غايب (١٠).
علامه درمورد علت عدم شرط اذن امام در مرابطه گفته است:«زيرا جنگ را در برندارد.» ذكر اين علت دليل است كه درجهاد حضور امام و اذن او شرط است.
از اين كه گفت: «درصورت نذر مرابطه وفا به آن واجب است چه امام ظاهر باشد چه غايب»، مىفهميم كه مراد او از «امام» امام معصوم است كه گاهى ظاهر و گاهى غايب است.
١٠. درارشاد، درمقصد دوم كتاب جهاد مىنويسد:
زمانى جهاد جايز مىشود كه امام يا نايب امام، كفار را به سوى اسلام فراخوانند. (١١)
نويسنده در عبارتهاى متعدد، امام را به عنوان غايب توصيف كرده است؛ چنان كه چند سطر پيش گفته است:
اگر كسى خود را براى مرابطه اجير كند، براى او مرابطه واجب مىشود؛ اگرچه امام غايب باشد.
اين تعبير ـ چنان كه قبلا گفتيم ـ قرينه است براين كه مراد از «امام» امام معصوم(ع) است؛ پس اين عبارت دلالت دارد كه شرط جواز جهاد، حضور امام معصوم است. ناچار بايد امام حاضر باشد تا دعوت به اسلام از طرف او يا نايبش قابل تصور باشد.
١١. فخر المحققين درايضاح درمقام ذكر علت براى جايز نبودن امر به معروف ونهى از منكر وقتى نياز به كشتن يا زخمىكردن باشد، گفته است:
براى اين كه اگر اين كار جايز باشد جهاد بدون اذن امام نيز جايز خواهد بود. اما اجماعا دومىجايز نيست؛ پس اوّلى نيز مثل آن جايز نخواهد بود و ملازمه ميان اين دو روشن است. (١٢)
(١٠) قواعد، ج١، ص١٠١.
(١١) مجمع البرهان، ج٧، ص٤٥٠-٤٥٢.
(١٢) ايضاح الفوائد، ج١، ص٣٩٨-٣٩٩.