فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٩ - كارتهاى اعتبارى محمدعلى تسخيرى
ماله تغريرا و تغرّة» يعنى بدون اين كه بداند جان و مال خود را در معرض نابودى قرارداد.
اسم مصدر «غرر» است و «غرر» يعنى خطر. رسول خدا(ص) از بيع غررى نهى كرد و آن مثل بيع ماهى درآب و پرنده درهواست... گفته شده: بيع غررى كه از آن نهى شده چيزى است كه داراى ظاهرى فريب دهنده مشترى باشد وباطن آن مجهول باشد.
گفته مىشود: برحذر باش از بيع غررى. گويد: بيع غررى آن است كه از روى كفالت و مورد اعتماد نباشد. (٥)
همان گونه كه مشاهده مىشود مفردات و لسان العرب هردو،«غرر» را به خطر تفسير كرده اند؛ اگر چه در پايان آنچه كه از لسان العرب ذكر كرديم اين احتمال وجود دارد كه اصل اطلاق با توجه به معناى خدعه و فريب باشد؛ زيرا اگر مشترى آنچه را كه مىخرد براساس كفالت و اعتماد نباشد، دراين صورت چه بسا درخريد خود دچار فريب خوردگى شود؛ ليكن بازهم اين معنا نزديك به معناى خطر، بلكه خود آن است.
به طور يقينى از مفهوم «غرر» به دست مىآيد كه «غرر» چيزى است كه مشتمل برخطر باشد به دليل عدم اعتماد به چيزى كه اقدام به آن كرده است.
از شافعى نقل شده :
از خريد و فروش هاى غررى، خريد و فروش ماهى درآب و برده فرارى و خريد و فروش پرندگان درهوا و مانند آنهاست. (٦)
موارد ذكر شده، درخطرى بودن مشترك هستند و اعتمادى به به دست آوردن كالا دراين گونه خريد و فروشها نيست.
خلاصه: هرگاه حديث عام غرر بتواند عموم آيه را تخصيص بزند، فقط بيع خطرى را تخصيص مىزند. بنابراين حديث غرر نمى تواند آيه را به گونه اى تخصيص بزند كه عموم
(٥) لسان العرب،ج٥،ص١١.
(٦)سنن ترمذى،ج٣،ص٥٣٢.