کمال الدّین حسین بن محمّد اصفهانی متخلص به «ضمیری» شاعر و ادیب دانشمند قرن دهم هجری. وی در حکمت و ریاضی از شاگردان غیاث الدّین منصور دستکی شیرازی بوده است. ابتدا به مناسبت اینکه پدرش باغبان باغ نقش جهان در اصفهان بود «باغبان» تخلّص داشت، در علم رمل نیز استاد بود.

هنگامی که به خدمت شاه طهماسب رسید و چون به خاطر احاطه به رمل از ضمایر خبر می داد، به اشاره شاه تخلّص خود را به «ضمیری» تغییر داد. همچنین شاه طهماسب او را قابل مقایسه با امیرخسرو دهلوی دانسته و او را «خسرو ثانی» لقب داد.

وی اشعار زیادی سروده و آنها را در کتابهای چندی جمع آوری نموده که از آن جمله است:

١. «آئینه خیال» ٢. «اسکندرنامه» ٣. «احیای کمال» ٤. «بدایع الشّعر» ٥. «بهار و خزان» ٦. «بدایت حال یا ترانه وصال» ٧. «حسن فال» ٨. «حسنه الاخبار» ٩. «خجسته فال» ١٠. «درّ مثال» ١١. «سفینه اقبال» ١٢. «سحاب حلال» یا «سحر حلال» ١٣. «صورت حال» ١٤. «صنایع» ١٥. «صیقل ملال» ١٦. «عذر مقال» ١٧. «طاهرات» ١٨. «عیون الزلال» ١٩. «فراغ بال» ٢٠. «قدس خیال» ٢١. «کنزالاقوال» ٢٢. «لیلی و مجنون» ٢٣. «لوامع خیال» ٢٤. «معشوق لایزال» ٢٥. «معراج آمال» ٢٦. «مکثر الاحوال» ٢٧. «منتهای کمال» ٢٨. «نهایه السّحر» ٢٩. «ناز و نیاز» ٣٠. «وامق و عذرا»

از اوست:

درمانده به درد دل بی حاصل خویشم

رو همدم و بگذار به درد دل خویشم

گیرد همه کس روز جزا دامن قائل

جز من که به جان منفعل از قاتل خویشم[١]

[١] خلاصه الاشعار (بخش اصفهان)، صص ٧-٣؛ تاریخ نظم و نثر، ج١، ص٤٤٦؛ تحفه سامی، ص٢٢٣؛ لغت نامه دهخدا، ذیل حسین ضمیری، ص٦٥٨؛ آتشکده آذر، بخش سوم از نیمه نخست، ص٩٥٨؛ تذکره حسینی، ص١٩٥؛ تذکره غنی، ص٨٢؛ تذکره میخانه، صص ١٥٨-١٥٦؛ تاریخ عالم آرای عباسی، ج١، ص٢٧٨؛ الذریعه، ج٧، ص٢٦٠؛ تاریخ ادبیات در ایران، ج٥، صص ٧٠٠-٦٩٤؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج١، صص ٥٦٢ و ٥٦٣؛ فهرست کتابخانه آستان قدس رضوی، ج٧، ص٨٧١؛ فهرست کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، نسخه شماره ٢١٤٤؛ تذکره شمع انجمن، ص٤٢٠.