اعلام اصفهان - مهدوی، مصلح الدین - الصفحة ٤٨٦ - ملّا محمّد حسن نائینی
این شعر از اوست:
این حسن و لطافت ز دیاری دگر است
وین قامت موزون ز دیاری دگر است
چون خوبی این جهان همه عاریتی است
در دیده تحقیق از دیاری دگر است[١]
ملّا محمّد حسن نائینی
ملّا محمّد حسن نائینی بن زکریا آرندی نائینی، عارف کامل و زاهد متقی. از دانشوران و عرفای قرن سیزدهم هجری.
در اوایل عمر شبانی می کرده. خدمت حاج محمّد حسن عارف نائینی رسیده و به وادی عرفان وارد شده، ریاضات و مجاهدات او در طریقه اویسیه بوده است. سال ها در مدرسه نیم آورد ساکن و در علوم حکمت و ریاضی تدریس می نموده و بزرگان به او ارادت می ورزیده اند. مشهور آن است که اگر هزار مسأله در علوم مختلف از او می پرسیدند، بدون مراجعه به مدرک همگی را جواب می گفت. قبل از تأسیس تلگراف و پیدایش باب، از آنها خبر داده است.
سرانجام درسال ١٢٧٠ق وفات یافته، در ایوان بقعه بابا رکن الدّین در تخت فولاد مدفون شد.
مادّه تاریخ و مرثیه او را میرزا عبدالکریم سمیرمی نطنزی متخلّص به «سیما» سروده است که بیت آخر آن چنین است:
گفت سیما بهر تاریخ وی از الهام غیب
«جای بگزیده بجنّت مرشد کامل حسن»
[٢] ١٢٧٠
[١] تذکره شعرای معاصر اصفهان، صص ١٥٩ و ١٦٠؛ تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان، ج٣، صص ٢١٤ و ٢١٥؛ مزارات اصفهان، ص٥٦.
[٢] دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج١، ص٤٩٨؛ رجال اصفهان یا تذکره القبور، صص ٦٥ و ٦٦؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص٧٣؛ جغرافیای اصفهان (تحویلدار)، ص٦٨؛ طرائق الحقائق، ج٣، صص ٢٣٩ و ٢٤٠؛ تاریخ نائین، ج١، صص ٩٦ و ٩٧؛ تکمله نجوم السّماء، ج١، ص٤٧٣؛ المآثر الآثار یا چهل سال تاریخ ایران، ج١، ص٢٢٧؛ الکرام البرره، ج١، ص٣٠١؛ تاریخ اصفهان (جابری)، صص ٣٢٧ و ٤٠٠؛ تاریخ اصفهان و ری، ص٣٢٦؛ مکارم الآثار، ج٦، ص١٩٥٥؛ انساب خاندان های مردم نائین، ص١٥؛ دائرهالمعارف تشیع، ج١، ص٥١؛ رجال اصفهان (دکتر کتابی)، ج١، ص٣٦١.