اعلام اصفهان - مهدوی، مصلح الدین - الصفحة ٤٤٨ - میرزا محمّد حسن مفتون قمشه ای
میرزا محمّد حسن مفتون قمشه ای*
میرزا محمّد حسن مفتون بن سیّد ابراهیم حسینی خلیفه سلطانی قمشه ای، عارف سالک و شاعر ادیب اواخر دوره قاجاریه.
وی در حدود سال ١٢٦٢ق در قمشه [شهرضای کنونی] متولّد شد. پس از تحصیل علم و ادب به تهران رفته و به حلقه مریدان صفی علی شاه پیوسته دست ارادت بدو داده و به لقب «هدایت علی» ملقب شده و جهت ارشاد درویشان ناحیه قمشه به زادگاه خود بازگشت. سفری نیز به هندوستان رفته و درویشان به او ابراز ارادت نمودند. عاقبت در قمشه ساکن شد و در خانقاه به دستگیری فقرای نعمت الهی صفی علی شاه مشغول شده و به «سید المشایخ» مشهور گشت.[١]
مفتون قمشه ای در ١٦ شوال سال ١٣٢٤ق وفات یافته و در صحن امامزاده شاهرضای قمشه به خاک سپرده شد. تاراج قمشه ای یکی از مریدانش مرثیه ای گفته که مادّه تاریخ آن این بیت است:
دم ممات هدایت، صفی به او فرمود
«بیا بیا بجنان پیش شاه درویشان»[٢]
او «مثنوی معنوی» را شرح کرده و به ظهیرالدّوله اهدا کرده است. دیوان اشعار او شامل ١٥٥ غزل و چندین قطعه و قصیده و رباعی در سال ١٣٨٣ش به چاپ رسیده است.
علاوه بر عرفان، در شعر و ادب نیز دستی داشته و در جوانی به مطالعه و کتابت دواوین شعراء می پرداخته است. او در سال ١٢٩٠ق دیوان فروغی بسطامی را در قمشه کتابت نموده است که به شماره ٢٥٤٤/ در کتابخانه میرزا محمّد کاظمینی در یزد موجود است.[٣]
[١] دیوان مفتون: مقدمه.
[٢] یاداشت های آقای رحیم قاسمی.
[٣] فهرست کاظمینی، ج٢، صص٢٢٧.