بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦١٠ - سر اختلاف علماء در اين مسئله

ج: دسته‌اى ديگر فرموده‌اند هيچيك بر ديگرى مقدّم نبوده و بدين ترتيب كلام مجمل مى‌ماند.

د: گروهى ديگر به تفاصيلى پرداخته كه نقل آنها موجب طولانى شدن كلام مى‌گردد.

سرّ اختلاف علماء در اين مسئله‌

سرّ اختلاف حضرات در اينمسئله آنستكه:

چون ظهور مفهوم مخالف از حيث قوّت دلالت بطورى نيست كه در مرتبه و درجه ظهور منطوق يا مفهوم موافق قرار گيرد لذا اينكلام طرح مى‌شود كه آيا از ظهور عام اقوى است تا بر آن مقدّم گردد يا عام از آن اقوى بوده و در نتيجه عام بايد مقدّم شود و يا اساسا با هم متساوى بوده و از حيث ظهور در يك عرض مى‌باشند لاجرم هيچيك بر ديگرى مقدّم نمى‌گردد و يا ممكنست اين اقوائيّت نسبت بمقامات و موارد مختلف باشد در برخى موارد ظهور عام اقوى بوده و در بعضى مواضع بملاحظه جهات و اعتباراتى ظهور مفهوم اقوى باشد.

مقاله مرحوم مصنّف‌

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

از نظر ما حقّ اينست كه چون مفهوم از عام اخصّ بوده و بحسب فرض عام اعمّ مى‌باشد پس نفس مفهوم عرفا قرينه است بر مقصود و مراد از عام و در جاى خود مقرّر و ثابت است كه قرينه را بر صاحب قرينه مقدّم بايد نمود زيرا قرينه مفسّر و مبيّن مراد از صاحب قرينه مى‌باشد و در اين مقام اقوى بودن قرينه از ظهور صاحب قرينه ملاك و مناط نيست.

بلى، اگر فرض كرديم كه عام نصّ در عموم مى‌باشد نفس عموم را مى‌توان‌