بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٩٨ - مسئله هفتم حكم عامى كه ضمير به بعضى از افرادش راجع است

بگوئيم:

عود ضمير به برخى از افراد عام از قرائنى كه عام را از ظهورش منصرف نمايد محسوب نمى‌شود و اين معنا را مى‌توانيد در قالب مثال آزمايش كنيد:

مثال‌

اگر مولائى به بنده‌اش بگويد:

اكرام علماء واجب است و پس از آن اضافه كند:

تقليد ايشان جايز است و از جواز تقليد، تقليد خصوص عدول از ايشان را اراده نمايد و بر آن قرينه‌اى نصب كند در چنين مثالى واضح و روشن است كه تقييد حكم دوّم به عدول موجب تقييد حكم اوّل به اين قيد نشده بلكه كوچكترين اشعار و اشاره‌اى هم بآن ندارد و فرقى نيست بين اينكه تقييد بقرينه متّصل بوده همچون مثالى كه آورديم يا بكمك قرينه منفصله صورت گيرد چنانچه در آيه شريفه اينطور است.

بيان مراد

قوله: فيها ضمير يرجع الى بعض افراد العام: ضمير در « فيها » به جمله راجع است.

قوله: للرّجعيّات و غيرها: مقصود از « رجعيّات » زنانى هستند كه از شوهرهايشان طلاق رجعى گرفته‌اند.

قوله: بالبعض الّذىّ يرجع اليه الضّمير: يعنى مقصود از « مطلّقات » خصوص زنان مطلّقه رجعى مى‌باشد.

قوله: فيراد منه البعض: ضمير در « منه » به ضمير عود مى‌كند.

قوله: و الرّجوع الى الاصول العمليّة: يعنى اگر مورد از موارد شكّ در تكليف باشد باصالة البرائة عمل نموده و در فرضى كه شكّ در مكلّف‌به باشد به اصالة