بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١٨ - مفهوم مخالف

اولويّت در مثل فرموده حقتعالى‌ «ولا تقل لهما افّ» بر نهى از زدن و دشنام دادن به پدر و مادر و امثال ايندو كه از حيث اهانت و بدرد آوردن دل والدين بمراتب شديدتر از تأفيفى است كه بحكم آيه شريفه حرام و ممنوع مى‌باشد.

و گاهى اين مفهوم را به « فحوى الخطاب» نيز ياد مى‌كنند.

بايد توجّه داشت كه در حجّيّت اينقسم از مفهوم نزاعى نيست باين معنا از نظر همگان ثابت است كه اولويّت بر تعدّى حكم بچيزى كه در علّت اقوى و اشدّ است دلالت دارد چنانچه اولويّت ضرب و شتم از تأفيف و شديدتر بودنشان از آن قطعا دلالت بر حرمت آنها مى‌نمايد.

و براى مفهوم موافق تفصيل و بياناتى است كه انشاء اللّه در محلّ خودش خواهد آمد.

٢- مفهوم مخالف‌

مفهوم مخالف آنستكه حكم در آن با سنخ حكم موجود در منطوق مخالف باشد يعنى اگر حكم در منطوق مثلا وجوب است حكم در مفهوم اباحه باشد.

و براى آن موارد بسيارى است كه مورد صحبت و نزاع مى‌باشند و انشاء اللّه هريك را تفصيلا بيان خواهيم نمود و اين موارد شش‌تا مى‌باشند:

١- مفهوم شرط.

٢- مفهوم وصف.

٣- مفهوم غايت.

٤- مفهوم حصر.

٥- مفهوم عدد.

٦- مفهوم لقب.

بيان مراد

قوله: و لا تقل لهما الف: سوره اسراء آيه (٢٣)، كلمه « افّ » يعنى روى ترش‌