صافي در شرح کافي - قزوینی، خلیل - الصفحة ٧٧
تحريرها را به خوبى تصوّر كنند، چند نمونه از فقرات اين شرح را كه تحرير آن در ميان چهار قسم موجود، حتّى مفهوم و محتوا و نظريّه مصنّف تغيير يافته، عينا مى آوريم: نمونه اوّل: فقره متعلّق به شرح حديث دوازدهم از «باب الأخذ بالسنّة وشواهد الكتاب» است كه متن حديث از حضرت امير المؤمنين عليه السلام چنين است: «السنّة سنّتان؛ سنّة في فريضة الأخذ بها هُدىً، وتركها ضلالة، و سنّة في غير فريضة الأخذ بها فضيلة وتركها إلى غير خطيئة». شرح اين حديث در نسخه شماره (٨٦/٢٦) كه تحرير اوّل مصنّف است، چنين است: إِلى به معنى «مَعَ» است و ظرف، خبر مبتدا است. و غَيْر بى تنوين است و مضاف است به خَطِيئَة. يعنى: اميرالمؤمنين عليه السلام گفت: راه و روشى كه پيغمبر صلى الله عليه و آله آورده از جانب اللّه تعالى، بر دو قسم است؛ يكى راه و روشى كه در محكمات قرآن هست، دست زدن به آن راه و روش، راه يافتن به حقّ است و ترك آن گمراهى است. مراد به بودن در محكمات قرآن آن است كه يا خودش صريح باشد، يا چيزى صريح باشد كه از آن، طريق عمل در آن معلوم مى شود، مثل وجوب سؤالِ «أَهل الذكر» و عمل به آنچه گويند؛ چه از آن معلوم مى شود كه عمل به خبر واحد صحيح واجب است؛ چون وجوب عمل به آن معلوم است از «أَهل الذكر» ائمّه معصومين عليهم السلام ... (تا پايان باب كه دو صفحه ديگر مطلب توضيحى دارد). امّا همين فقره، در تحرير دوم در نسخه شماره (١٠٦) مسجد اعظم چنين است: إِلى اينجا مثل «إلى» در «زيدٌ منقطعٌ إلى عمرو» است. غَيْر با تنوين است و به معنى «ضدّ» است و ظرف، متعلّق به «تَرك» است به تضمين معنى توجّه؛ و مراد، تركِ بالكلّيّه است به توجّه به ضدّ آن، و لهذا در شقّ اوّل «إلى غَير» مذكور نيست؛ زيرا كه ترك فريضه مطلقا ضلالت است، خواه بالكلّيّه باشد و خواه گاهى باشد؛ يعنى: اميرالمؤمنين عليه السلام گفت: راه و روشى كه پيغمبر عليه السلام آورده از جانب اللّه تعالى بر دو