صافي در شرح کافي - قزوینی، خلیل - الصفحة ٢٩
از اين كتاب، تنها شرح اصول كافى، در هند در شهر لكهنو، به اهتمام سيّد تصدق حسين صاحب رضوى، در دو جلد، در سال ١٣٢٣ ق ، به چاپ رسيده [١] و در فهرستگان نسخه هاى خطى حديث شيعه تعداد ٣٢٨ نسخه از آن معرفى شده است. [٢] يكى از عالمان عهد صفوى اين شرح را با عبارت هاى نيكو و روان تلخيص و به شاه سلطان حسين صفوى تقديم نموده است. او در اين مختصر به ذكر معانى اخبار اكتفا نموده و به زوائد بر اصل نمى پردازد. سر آغاز آن چنين است: «زينت ديباچه جوامع آثار ابرار و زيور عنوان شرح اخبار». نسخه اى از جلد اول اين تلخيص ـ كه در صفر ١١٣٤ ق تحرير شده و داراى ١٩٦ برگ است ـ در كتابخانه آيت اللّه گلپايگانى، نگهدارى مى شود. [٣] ٣. المجمل (الجمل) في النحو. اين كتاب را ملّا خ ليل در علم نحو نوشته است. درباره نام اين كتاب اختلاف وجود دارد؛ در رياض و أمل الآمل نام آن «المجمل» نقل شده، ولى در روضات الجنّات نام آن را «الجمل» ذكر كرده است. [٤] بر اين كتاب، محمّد مهدى ابن المولى على أصغر القزوينى ـ كه شاگرد ملّا خليل بوده ـ شرحى نوشته است. [٥] ٤. حاشيه شرح شمسيّه. اصل كتاب شسميّه تأليف نجم الديم عمر كاتبى قزوينى (م ٦٧٥ ق) و شرح آن، تأليف قطب الدين محمّد رازى (م ٧٦٦ ق) است. ملّا خليل بر مبحث قضايا از اين شرح حاشيه نوشته است. [٦] در ذريعه عنوان شده كه نسخه اى ازاين حاشيه در قم نزد آيت اللّه مرعشى موجود است. [٧]
[١] فهرست كتاب هاى چاپى فارسى، خان بابا مشار، ج٣، ص ٣٣٦٩.[٢] فهرستگان نسخه هاى خطى حديث وعلوم حديث شيعه، ج ٤، ص ٤٩٠ ـ ٥٢٢.[٣] فهرست نسخه هاى خطى كتابخانه آيت اللّه گلپايگانى، ج ١، ص ١٩٠.[٤] الذريعة، ج ٥، ص ١٤٢؛ و ج ٢٠، ص ١٤٢.[٥] الذريعة، ج ١٣، ص ١٧٧.[٦] الذريعة، ج ٦، ص ٣٥.[٧] همان.