صافي در شرح کافي - قزوینی، خلیل - الصفحة ٢٦٩
عاقبت انديشى مى كند، خوددارى مى كند از دخول ناهنجار در آنچه نمى داند. و هر كه زود درآمد در كارى بى دانش، بُريد بينى خود را و خود را عيبناك كرد.
.اصل: «وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ ، لَمْ يَفْهَمْ ؛ وَمَنْ لَمْ يَفْهَمْ ، لَمْ يَسْلَمْ ؛ وَمَنْ لَمْ يَسْلَمْ ، لَمْ يُكْرَمْ ؛ وَمَنْ لَمْ يُكْرَمْ ، تَهْضَّمَ ؛ وَمَنْ تَهْضَّمَ ، كَانَ أَلْوَمَ ؛ وَمَنْ كَانَ كَذلِكَ ، كَانَ أَحْرى أَنْ يَنْدَمَ» .
شرح: لَم يَسْلَمْ (به سين بى نقطه) به صيغه مضارع معلوم غايب باب «عَلِمَ» است. لَم يُكْرَمْ، به صيغه مضارع غايب معلوم باب «حَسُنَ» يا مجهول باب اِفعال است. تَهَضَّمَ (به ضاد بانقطه) به صيغه ماضى معلوم غايب باب تفعُّل است. ألْوَم (به فتح همزه و سكون لام و فتح واو) أفعل التفضيل براى مفعول [١] است. أحْرى (به حاء بى نقطه و راء بى نقطه و الف منقلبه از ياء) به صيغه أفعل التفضيل باب «عَلِمَ» است. أنْ به تقدير «بِأنْ» است. يَنْدَم (به نون و دال بى نقطه) به صيغه مضارع معلوم غايب باب «عَلِمَ» است. يعنى: و هر كه گوش نكند محكمات قرآن را تا داند آنها را، نمى فهمد به يقين كه امام حق كيست؛ چه پندارد كه كسى كه پيروى ظن كند، امام مى تواند بود. و هر كه آن را نفهمد، سلامت نمى ماند از شبهتى چند كه مخالفان شيعه اماميّه مى كنند. و هر كه از اين، سلامت نماند، عزيز نيست نزد اللّه تعالى، و هر كه عزيز نيست نزد او، بى توفيق مى شود. و هر كه بى توفيق باشد، مى شود سرزنش كرده شده نزد مردمان در روز قيامت. و هر كه باشد چنان، مى شود سزاوارتر مردمان به اين كه پشيمان شود از كرده خود.
[حديث] سى ام
.اصل: [مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى رَفَعَهُ ، قَالَ :] «مَنِ اسْتَحْكَمَتْ لِي فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ خِصَالِ الْخَيْرِ ، احْتَمَلْتُهُ عَلَيْهَا ، وَاغْتَفَرْتُ فَقْدَ مَا سِوَاهَا ، وَلَا
[١] يعنى «ألوم» افعل تفضيل به معنى مفعولى است.