صافي در شرح کافي - قزوینی، خلیل - الصفحة ٣٢٣

باشد، به معنى سرِّ سخنِ غيب گشايندگان، و عبارت باشد از رسول اللّه و اوصياى او عليهم السلام كه مى فهمند هر غيبى را كه اللّه تعالى ذكر كرده و اگر ايشان نمى بودند، سرِّ سخن غيب وا نمى شد در قرآن. فهم سخن گر نكند مستمع فتح سخن از متكلّم مجوى و مراد به هم نشينان اين جا، جمعى است كه قابل هم نشينى باشند و آن، قوم اوّل است. و اگر مَجالِس اين جا، جمع «مَجْلِس» مى بود يا به ضمّ ميم و مفرد مى بود، مناسب نمى بود با فَإنْ رَأيْتَ قَوماً يَذْكُرُونَ اللّه َ ـ جَلَّ وَ عَزَّ ـ فَاجْلِسْ مَعَهُمْ. عَلى عَيْنِك ظرف لغو متعلّق به اخْتَرْ است. و مراد به عَيْن، چشم است كه شريف ترِ اعضا است، يا مراد، ذات است، نظير «وَ يُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ» . [١] ذِكْر اللّه ، عبارت است از ترسيدن از عذاب اللّه تعالى، به موافق كردن قول و فعل خود با آيات بيّناتِ محكماتِ كتاب الهى كه در آنها نهى از پيروى ظن و امر به سؤالِ «أهل الذكر» صريح است و در هر شريعتى بوده و ترك ذِكْر اللّه ، عبارت از ضدّ آن است و آن، اتّباع ظن و «قَول عَلَى اللّه بِغَير عِلْم» است. يعنى: گفت لقمان حكيم پسرش را كه: اى پسرك من! تفضيل كن هم نشينان خوب را بر چشمت. بيانِ اين، آن كه: اگر ديدى جمعى را كه ياد اللّه ـ جَلَّ و عَزَّ ـ مى كنند، پس بنشين با ايشان؛ چه اگر دانا باشى به آنچه مى گويند، فايده مى رساند تو را آن دانش، بنا بر اين كه هر كه چيزى داند، از شنيدن سخنى كه موافق آن باشد و از روى دانش باشد، خوشحال مى شود و از فراموشى دورتر مى شود؛ و اگر نادان باشى، آنچه را كه مى گويند، ياد مى دهند تو را و راه دانش خود به تو مى نمايند. و فايده ديگر اين كه شايد اللّه تعالى در اين وقت، فرود آورد بر آن جمع، رحمتى، پس تو را نيز فرو گيرد آن رحمت با ايشان براى هم نشينى ايشان، بنا بر اين كه رحمت الهى بر جمعيّت اهل حق، بيشتر فرود مى آيد از تنها. و اگر ديدى جمعى را كه ياد اللّه تعالى نمى كنند، پس منشين با ايشان؛ چه اگر دانا