.اصل: [عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ ب «لَا تَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللّه ِ وَلِيجَةً، فَلَا تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ؛ فَإِنَّ كُلَّ سَبَبٍ وَنَسَبٍ وَقَرَابَةٍ وَوَلِيجَةٍ وَبِدْعَةٍ وَشُبْهَةٍ مُنْقَطِعٌ، إِلَا مَا أَثْبَتَهُ الْقُرْآنُ».

شرح: در سوره توبه چنين است: «وَلَمْ يَتَّخِذُواْ مِن دُونِ اللَّهِ وَلَا رَسُولِهِ وَلَا الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً» [١] و مى آيد در «كِتَابُ الْحُجَّة» در حديث پانزدهمِ «بَابٌ فِيهِ نُكَتٌ وَ نُتَفٌ مِنَ التَّنْزِيلِ فِي الوَلَايةِ» كه باب صد و هفتم است و در حديث دهم «[ بَابُ] مَوْلِدِ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بنِ عَلِيٍّ عليهماالسلام» اين كه مراد به مؤمنين اين جا، ائمّه هُدى عليهم السلام است و مى آيد در «كِتَابُ الْحُجَّة» در حديث دهمِ «[ بَابُ ]مَوْلِدِ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عليهماالسلام» كه: «الْوَلِيجَةُ الَّذِي يُقامُ دُونَ وَلِيِ الأمْرِ». و اين جا به عنوان اظهار احتمال مى گوييم كه: وَلِيجة (به فتح واو و كسر لام) به معنى كسى است كه داخل شود در سلسله ائمّه، خواه به حق و خواه به باطل؛ و آن، «فَعِيلة» به معنى «فاعِلة» است و مأخوذ از وُلُوج، به معنى دخول مطلق است. و تاء براى نقل از وصفيّت به اسميّت است، يا براى تأنيث است به اعتبار نفس و تفسير آن به «الَّذِي يُقَامُ دُونَ وَلِيِّ الأَمْرِ»، تفسير فردى از آن است كه به اعتبار ملاحظه «مِن دُونِ اللَّهِ وَلَا رَسُولِهِ وَلَا الْمُؤْمِنِينَ» است؛ زيرا كه مراد، «مِنْ دُونِ نَصٍّ مِنَ اللّه ِ وَ لَا نَصٍّ مِنْ رَسُولِهِ وَ لَا نَصٍّ مِنَ الْأَئِمَّةِ السَّابِقِين» است. و ترك ذِكر «وَ لَا رَسُولِهِ وَ لَا الْمُؤْمِنِين» در اين حديث، از قبيل اقتصار است براى اشعار به اين كه نصّ از جانب اللّه ، بى نصّ از جانب رسول و از جانب ائمّه سابقين نمى باشد. فَلا تَكُونُوا مُؤمِنِين براى بيان كفر قائلين به انعقاد امامت به غير نصّ اللّه و رسول و

[١] توبه (٩): ١٦.[٢] آل عمران (٣): ١٩.