شرح: الحقّ : به كار آمدنى كه ايمان به آن واجب است، مثل آيت سوره حج: «ذَ لِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحقّ وَ أَنَّ مَا يَدْعُونَ مِن دُونِهِ هُوَ الْبَـطِـلُ» . [١] و مراد اين جا، امامى است كه ايمان به او واجب است بعد از رسول اللّه صلى الله عليه و آله ، چنانچه ظاهر مى شود از ذكر صدر اين حديث در «كِتَابُ الْاءِيمَانِ وَالْكُفْرِ» در «بَابُ حَقِيقَةِ الْاءِيمَانِ وَ الْيَقِينِ» كه باب بيست و هفتم است. الْحَقِيقَة (فَعِيلَة، به معنى فَاعِلَة، باب «نَصَرَ» و «ضَرَبَ»): آنچه حقيقت حقى به آن باشد؛ و اين جا عبارت است از سنّت اللّه تعالى كه شواهد كتاب است بر امام حق، چنانچه بيان شد در شرح عنوان اين باب. پس عَلى متعلّق به «شاهد» مقدّر و مانند آن است. الصَّوَاب: آنچه خطا در آن نباشد، از جمله بيان مراد اللّه تعالى به متشابهات قرآن كه تبيان هر مُحتاجٌ اِليه است. النُور (به ضمّ نون و سكون واو و راء بى نقطه): روشنى؛ و مراد اين جا، روحى است كه مذكور مى شود در «كِتَابُ الْحُجَّة» در احاديث «بَابُ الرُّوحِ الَّتِي يُسَدِّدُ اللّه ُ بِهَا الْأَئِمَّةُ عليهم السلام » كه باب پنجاه و ششم است. يا مراد، امام حق است، موافق آنچه مذكور مى شود در «كِتَابُ الْحُجَّة» در احاديث «بَابُ أنَّ الأئِمّةَ عليهم السلام نُورُ اللّه ِ عَزَّ وَ جَلَّ» كه باب سيزدهم است؛ و حاصل هر دو يكى است. فاء براى تفريع است. مَا، عبارت است از امام و فتاوى به احكام او. كِتَاب اللّه ، عبارت است از شواهد كتاب كه بيان شد در شرح عنوان اين باب، به قرينه ترك تعرّضِ شِقّى كه موافقت كتاب و مخالفت كتاب در آن، معلوم نباشد. يعنى: گفت رسول اللّه صلى الله عليه و آله كه: به درستى كه شاهد بر هر امام حقّى است، حق كننده كه سنّت اللّه تعالى و شواهد كتاب اوست. و شاهد بر هر صوابى است، از جمله بيان متشابهات قرآن، روشنى اى. پس آنچه از ائمّه و بيان متشابهات قرآن، موافق شواهد

[١] حج (٢٢): ٦٢.