صافي در شرح کافي - قزوینی، خلیل - الصفحة ٤٢

حدود سال ٤٨٠ ق وفات نموده و ازمعاصرين سلطان محمّد بن ملكشاه سلجوقى صاحب كرامات است، ابوبكر شاذان قزوينى متوفّى سال ٥٨١ ق، كاتبى قزوينى متوفّى سال ٦٧٥ ق و عبدالجليل قزوينى صاحب كتاب نقض و ديگران. [١] شاه عبّاس اول (جلوس ٩٩٦ ـ در گذشت ١٠٣٨ ق) در سال ١٠٠٢ ق دست به كودتاى نظامى در ارتش خويش زد و تمامى رؤسا و صاحب منصبان خود را كه از صوفيه با مشرب فلسفى بودند، عزل نمود و مدارس فلسفى قزوين را تعطيل كرد و قتل عام بين علاقه مندان فلسفه و فلاسفه قزوين به راه انداخت و دادگاه هاى تفتيش عقائد را تأسيس نمود و در اكثر موارد، شخصا فلاسفه را محاكمه و حكم اعدام آنان را صادر مى كرد. نمونه اى از اين كشتار را كه شاه عباس شخصا انجام داده، ملّا عبدالنبى قزوينى، (ت ١٠٥٠ ق) گزارش نموده است. [٢] پس از اين تصفيه خونين، اخباريون در زير سايه شمشير صفويه، از سال ١٠٠٣ ق، صولت و جولتى به پا كرده و رياست تامّه حوزه هاى شهر قزوين را به دست گرفتند. و قدرت آنها حتّى بعد از انتقال پايتخت به اصفهان و حتّى بعد از انقراض صفويه نيز ادامه يافت. علماى اصولى قزوين، خطر اخباريان را حسّ مى كردند و از حاكميت جمود فكرى برخاسته از تفكّر اخباريان بر حوزه هاى علمى شيعه، نگران بودند. از اين روى، مبارزات خود را با اخباريون در قزوين آغاز كردند. آقاى شهيدى صالحى قزوينى در مقاله خود، تحقيق دقيقى را درباره ظهور و سقوط اخباريّه در قزوين انجام داده كه براى روشن شدن جريان فكرى حاكم بر اين شهر در دوره ملّا خليل، بخشى از مقاله ايشان عينا درج مى گردد. ايشان مى نويسد: پس از تجديد حيات اخباريّه در عصر صفويان كه به واسطه حمله بى رحمانه شاه