شرك است، مى افتد و صبرش، بسيار مشكل است. و خوبْ مددكارى است براى دانش، بردبارى، به معنى مدارات، كه بيان شد در شرح حديث سابق. و خوبْ مددكارى است براى بردبارى، هموارى، به معنى لينِ كلمه، كه بيان شد در شرح حديث سابق. و خوبْ مددكارى است براى هموارى، فكر در عاقبت كارِ جمعى كه ناهموارى كردند و بلاها بر سر ايشان آمد.

[حديث] چهارم

.اصل: [عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ ز «جَاءَ رَجُلٌ إِلى رَسُولِ اللّه ِ صلى الله عليه و آله ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللّه ِ، مَا الْعِلْمُ؟ قَالَ: الْاءِنْصَاتُ، قَالَ: ثُمَّ مَهْ؟ قَالَ: الِاسْتِمَاعُ، قَالَ: ثُمَّ مَهْ؟ قَالَ: الْحِفْظُ؟ قَالَ: ثُمَّ مَهْ؟ قَالَ: الْعَمَلُ بِهِ، قَالَ: ثُمَّ مَهْ يَا رَسُولَ اللّه ِ؟ قَالَ: نَشْرُهُ».

شرح: ظاهرِ تقديم إنصات بر استماع، موافق آنچه مى آيد در «كِتَابُ الصَّلَاةِ» در حديث سومِ باب بيست و دوم كه «بَابُ عَزَائِمِ السُّجُودِ» است كه: «إلَا أَنْ يَكُونَ مُنْصِتاً لِقَراءَتِهِ مُسْتَمِعاً لَها» اين است كه: «وَ أَنْصِتُوا» در آيت سوره اعراف: «وَإِذَا قُرِئَ الْقُرْءَانُ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ وَأَنصِتُواْ» ، [١] عطف بر جزا نباشد؛ بلكه عطف بر جمله مركّبه از شرط و جزا باشد؛ و مراد، امر به سكوت باشد در جايى كه اراده قرائت قرآن باشد تا زود، شروع در آن شود و منقطع نشود. يعنى: آمد مردى سوى رسول اللّه صلى الله عليه و آله . پس گفت كه: اى رسول اللّه ! چه چيز است كه بايد كرد تا دانش، حاصل شود و فايده دهد؟ گفت كه: خاموشى در مجلس علم به قصد فرا گرفتن علم. گفت كه: بعد از آن، چه چيز است؟ گفت كه: گوش انداختن به سخن دانا.

[١] اعراف (٧): ٢٠٤.