مردى كه نامش موافق نام پيغمبرى باشد. مى شتابند مردمان به سوى طاعتش، خواه مردمان مشرك و خواه مؤمن. پُر مى كند آن مرد، كوه ها را از ترس؛ يعنى به كمال مهابت و شوكت خواهد رسيد. ديگرى آن كه گفته كه: «عَنِ النَّبِىِّ صلى الله عليه و آله اَنَّهُ قَالَ: يَخْرُجُ رَجُلٌ مِنَ الدَّيْلَمِ، يَمْلَأُ الْجِبَالَ وَالسَّهْلَ وَالْوُعُورَ خَوفا وَ مَهَابَةً، وَ يُسْرِعُ النَّاسُ اِلى طَاعَتِهِ؛ الْبَرُّ وَالْفاجِرُ، وَيُؤَيِّدُ هذَا الدِّينَ». [١] يعنى: منقول است از حضرت رسول صلى الله عليه و آله اين كه او گفت كه: بيرون مى آيد مردى از ديلم كه پُر مى كند آن مرد، كوه ها و صحراى هموار و صحراهاى ناهموار را از ترس و هيبت. و مى شتابند مردمان به سوى طاعتش، خواه مردمان نيكوكار و خواه بدكار. و مدد مى كند دين مرا. و چون لفظ «دَيْلَمْ»، مشترك است ميان محلّتى از محلّات قزوين كه دولت خانه مباركه در آن جا واقع است والحال به «ديلمه كوچه» مشهور است و ميان طائفه يا موضعى كه قزوين، سرحدّ آن است، مى تواند بود كه اين دو حديث شريف، بيان يك واقعه باشد و اميد هست كه آن مددكار، اين پادشاهِ دين پناه باشد، إن شاءاللّه تعالى. و به عرض رسانيد كه: تا عجم به شرف اسلام، مشرّف شده اند، در ميان ايشان اين قسمْ تأييدى واقع نشده [است]. الحق، كتاب كافى، عمده كتب احاديث اهل البيت عليهم السلام است و مصنّف آن، ابو جعفر محمّد بن يعقوب بن اسحاق الرازى الكلينى كه مخالفان نيز اعتراف به كمال فضيلت او نموده اند، از روى احتياط تمام، آن را در بيست سال تصنيف كرده در زمان غيبت صغراى حضرت صاحب الزمان ـ عَلَيْهِ وَ عَلى آبَائِهِ صَلَوَاتُ الرَّحْمن ـ كه شصت و نه سال بوده و در آن زمان، مؤمنان، عرض مطالب مى كرده اند به توسّط سُفَرا (يعنى خبر آورندگان از آن حضرت) و ايشان چهار كس بوده اند به ترتيب؛ و سواى ايشان وُكلا بسيار بوده اند كه اموال از شيعه اماميّه مى گرفته اند و مى رسانيده اند. و

[١] يونس (١٠): ١٩.[٢] بقره (٢): ٢١٣.[٣] يونس (١٠): ١٩.[٤] احقاف (٤٦): ٩ .[٥] از اين جا تا چند صفحه از شرح، در نسخه «ظ» (نسخه مسجد اعظم قم، ش ٢٠٧١، كه مبناى تصحيح اين شرح قرار گرفته است افتادگى دارد و قسمت افتادگى از روى نسخه مدرسه گلپايگانى قم (ش ١٠٧/٣٢/٦١٩٧) كه در بين نسخه هاى موجود در دست ما، نزديك ترين تصحيح قبلى شارح به نسخه مسجد اعظم قم است، حروفچينى شده است.[٦] در حاشيه نسخه «ظ» چنين آمده است: «آيان: آينده و روان كه به سهولت، بى فكر آيد و متعارف باشد (رشيدى)».[٧] الغيبة، شيخ طوسى، ذكر طرف من العلامات الكائنة قبل خروجه (ع)، ص ٤٤٤؛ الخرائج والجرائح، رواندى، باب العلامات الكائنة قبل خروج المهدي ومعه (ع)، ج٣، ص ١١٤٨.[٨] اين روايت در مصادر يافت نشد.