سده هاى نخستين اسلامى ريشه دارد. در مطالعه جناح بندى هاى مكاتب فقهى اماميّه در سه قرن آغازين، مى توان جناح هايى را باز شناخت كه در برابر پيروان متونِ روايت به گونه هايى از اجتهاد و استنباط دست مى يازيده اند. كاربرد اصطلاح اخبارى براى پيروان متون روايات و اخبار، نخستين بار در نيمه نخست سده ٦ ق در ملل و نحل شهرستانى به چشم مى آيد و به دنبال آن، در كتاب نقض عبدالجليل قزوينى رازى (عالم امامى سده ٦ ق) دو اصطلاح اخبارى و اصولى در برابر يكديگر قرار گرفته اند. مكتب فقيهان اهل حديث كه در اواخر سده چهارم و نيمه نخست سده پنجم با كوشش فقيهان اصول گرا ضعيف گرديد، وجود محدود خود را در مجامع فقهى اماميّه حفظ نمود، تا آنكه در اوايل سده يازدهم، بار ديگر به وسيله محمّد امين اِسترابادى (م ١٠٣٣ يا ١٠٣٦ ق) در قالبى نو مطرح شد كه لبه تيز حملات خود را متوجّه پيروان گرايش غالب در فقه امامى، يعنى جناح اصول گرايان ساخت. بايد به اين نكته نيز اشاره كرد كه برخى معتقدند، ابن ابى جمهور احسايى (زنده در ٩٠٤ ق) از جمله كسانى بود كه راه را بر اخباريان هموار گردانيد. درباره محمّد امين به عنوان مؤسّس مكتب اخبارى در ميان شيعيان متأخّر گفته اند: او نخستين كسى بوده است كه باب طعن بر مجتهدان را گشود و اماميّه را به دو بخش اخباريان و مجتهدان منقسم گردانيد. علاوه بر محمّد امين اِسترابادى، از پيروان تندرو و متعصب مكتب اخبارى در سده يازدهم، بايد از عبداللّه بن صالح بن جمعه سماهيجى بحرانى، صاحب منية الممارسين نام برد كه به كثرت طعن بر مجتهدان شهره بود. شيخ يوسف بحرانى او را از اخباريان شمرده و افزوده است كه وى به اهل اجتهاد بسيار ناسزا مى گفت، در حالى كه پدرش ملّا صالح اهل اجتهاد بود. محمّد تقى مجلسى (م ١٠٧٠ق) نيز از پيروان ميانه رو و متعادل مكتب اخبارى بوده و چنانكه گفته شده، آموزش هاى محمّد امين استرابادى را صريحا تأييد مى كرده است.