.اصل: [مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ «قَرَأْتُ فِي كِتَابِ عَلِيٍّ عليه السلام : إِنَّ اللّه َ لَمْ يَأْخُذْ عَلَى الْجُهَّالِ عَهْداً بِطَلَبِ الْعِلْمِ حَتّى أَخَذَ عَلَى الْعُلَمَاءِ عَهْداً بِبَذْلِ الْعِلْمِ لِلْجُهَّالِ؛ لِأَنَّ الْعِلْمَ كَانَ قَبْلَ الْجَهْلِ».

شرح: الجُهّال: اهل اختلاف در مسائل، به سبب پيروى ظن. الفْ لامِ العِلْم سه جا، براى عهد خارجى است؛ و مراد، علم به حرام بودن اختلاف از روى ظن است كه مضمون آيات بيّناتِ محكمات است. و الفْ لامِ الجَهْل نيز براى عهد خارجى است؛ و مراد، تجويز اختلاف از روى ظن است. لأَِنّ استدلال است به آيت سوره آل عمران: «وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَـبَ إِلَا مِن بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيَا بَيْنَهُمْ» [١] و مراد، اين است كه: اگر اخذِ عهد بر علماى اين علم، به بذل اين علم، پيش از اخذِ عهد بر جهّال به طلب در هر شريعتى نمى بود، اين علم

[١] آل عمران (٣): ١٩ .